Το σύγχρονο Καρναβάλι της Βενετίας είναι μια καλλιτεχνική εμπειρία. Ανθρώποι από όλο τον κόσμο αφιερώνουν μήνες σχεδιάζοντας και κατασκευάζοντας τα πιο περίτεχνα κοστούμια. Με τις ”αρχαίες” βενετσιάνικες μάσκες πάντα να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Η αρχαιότερη γραπτή μαρτυρία προέρχεται από ένα διάταγμα του 1268, το οποίο απαγόρευε στους μασκοφόρους (τους λεγόμενους mattaccini) να πετούν αρωματισμένα αυγά (ovi odoriferi) στις κυρίες που περπατούσαν στην πλατεία.
Αυτό το άρθρο θα αναφερθεί στην ιστορία του Βενετσιάνικου Καρναβαλιού και τις παραδόσεις του.
Η Δημοκρατία της Βενετίας ήταν μια σημαντική οικονομική και ναυτική δύναμη κατά τον Μεσαίωνα και την Αναγέννηση, καθώς και ένα πολύ σημαντικό κέντρο τέχνης και εμπορίου (ειδικά μεταξιού, σιτηρών και μπαχαρικών). Το 1094, ο Δόγης Βιτάλε Φαλιέρ παραχώρησε στους Βενετούς πολίτες το δικαίωμα να γιορτάζουν το καρναβάλι κατά την περίοδο πριν από τη Σαρακοστή, τις 40 ημέρες νηστείας πριν από το Πάσχα. Η Βενετία ήταν ακόμα δήμος τότε. Πολλές πηγές αναφέρουν ότι το Καρναβάλι της Βενετίας ξεκίνησε το 1162 ως εορτασμός της νίκης της Δημοκρατίας της Βενετίας επί του Πατριαρχείου της Ακυληίας (Aquileia), που οδήγησε σε χορό και ποτό στην Πλατεία του Αγίου Μάρκου.
Το 1268 εκδόθηκε απαγόρευση της ρίψης αυγών και το 1339 θεσπίστηκε νόμος κατά των πλημμελημάτων που διαπράττονταν από άτομα με μάσκες. Ενώ, το 1458 ο νόμος απαγόρευε στους άνδρες να φορούν μάσκες ως γυναίκες για να εισέρχονται σε γυναικεία μοναστήρια.
Στα μέσα του 17ου αιώνα, η μάσκα απέκτησε πιο κεντρικό ρόλο καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Οι μάσκες επέτρεπαν στους ανθρώπους να κάνουν πράγματα που δεν ήταν ανοιχτά δυνατά. Επειδή όποιος φορούσε μάσκα έπαιζε ρόλο, δεν μπορούσε να συλληφθεί. Oι γυναίκες εμφανίζονταν με ανδρικά ρούχα και οι άνδρες με γυναικείες φούστες. Το καρναβάλι της Βενετίας για πολλούς επισκέπτες σήμαινε μια αργία από την ηθική, όπου η μεταμφίεση έκανε τα πάντα δυνατά. «Καλύψτε το πρόσωπο, αλλάξτε τη φωνή και οτιδήποτε μπορούσε να συμβεί. Φυσικά, οι πιο συναρπαστικές πιθανότητες ήταν σεξουαλικές», λέει ο Johnson στο βιβλίο του «Venice Incognito».
Τον 18ο αιώνα, το Καρναβάλι της Βενετίας είχε μετατραπεί σε μια εκδήλωση στην οποία συμμετείχαν αριστοκράτες από όλη την Ευρώπη. Η Βενετία είχε χάσει την επιρροή της και η Οθωμανική Αυτοκρατορία και η Ισπανία είχαν γίνει τα κορυφαία έθνη της Μεσογείου. Η Βενετία προσπάθησε να παραμείνει ελκυστική ενθαρρύνοντας το Καρναβάλι, το οποίο μέχρι τότε ήταν εξαιρετικά πολυτελές και εκλεπτυσμένο. Το βενετσιάνικο κράτος οργάνωσε την εκδήλωση. Αυτό συνεχίστηκε μέχρι που το καρναβάλι απαγορεύτηκε από τις γαλλικές και αυστριακές αρχές το 1797. Ένα χρόνο νωρίτερα, ο Δόγης Λουδοβίκος Μανίν (Lodovico Giovanni Manin, 1725–1802), ο 120ός και τελευταίος Δόγης της Βενετίας, παραδόθηκε στον Ναπολέοντα Βοναπάρτη και το Μεγάλο Συμβούλιο κήρυξε το τέλος της δημοκρατίας. Η Γαλλία και η Αυστρία υπέγραψαν τη Συνθήκη του Κάμπο Φόρμιο, στις 17 Οκτωβρίου του 1797, συμφωνώντας να μοιραστούν όλη την επικράτεια της δημοκρατίας. Το μητροπολιτικό τμήμα της Βενετίας έγινε αυστριακό έδαφος. Οι εκδηλώσεις στους δρόμους εξαφανίστηκαν. Από τότε και στο εξής, το Καρναβάλι γιορταζόταν στην ιδιωτικότητα των ιδιωτικών αιθουσών χορού, συνήθως με τη μορφή αναπαράστασης του καρναβαλιού της εποχής της Αναγέννησης.
Χρειάστηκαν σχεδόν δύο δεκαετίες για να αναγεννηθεί το Καρναβάλι της Βενετίας ως δημόσια εκδήλωση. Τη δεκαετία του 1950, ένας πλούσιος και διάσημος συλλέκτης έργων τέχνης, ο Carlos de Beistigui, ζήτησε από τους φίλους του Salvador Dali, Christian Dior και Emilio Terry να σχεδιάσουν έναν χορό στο Palazzo Labia βασισμένο στην εποχή του Casanova. Επανέφεραν τους ακροβάτες σε ξυλοπόδαρα που φορούσαν την Bauta (άσπρη βενετσιανικη μάσκα), τις ανθρώπινες πυραμίδες και τους Harlequins. Αυτή ήταν η αρχή για μια σειρά επιτυχημένων καλλιτεχνικών εκδηλώσεων που τελικά οδήγησαν στην ιδέα να γίνει ξανά το Καρναβάλι δημόσιο γεγονός, όπως μια ρεγκάτα κωπηλασίας το 1974, η παράσταση του χορογράφου Maurice Béjart το 1975 στο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού της Βενετίας, μια νέα ιδέα για το φεστιβάλ της Unità με θέατρο διασκορπισμένο σε όλες τις πλατείες της πόλης, και η επιτυχία του Casanova του Fellini το 1976 και του Teatro del Mondo του Aldo Rossi για την Μπιενάλε της Βενετίας το 1979.
Παραδόσεις του Βενετσιάνικου Καρναβαλιού:
- Compagnie della Calza – Ήταν μια ομάδα νεαρών ευγενών, διοργάνωσε θεατρικές παραστάσεις, ιδιωτικούς χορούς, πυροτεχνήματα και πομπές στο νερό για να υποδεχτεί τους εκλεκτούς καλεσμένους της. Το όνομά τους προέρχεται από τις πολύχρωμες και κεντητές κάλτσες-παντελόνια (calze) που φορούσαν τα μέλη τους. Κάθε ομάδα είχε το δικό της χαρακτηριστικό σχέδιο και χρώμα στο δεξί ή το αριστερό πόδι, συχνά διακοσμημένο με χρυσά κεντήματα, μαργαριτάρια και το έμβλημα της ομάδας τους. Οι εκδηλώσεις που διοργανώνονται τώρα μοιάζουν με αυτές τις παλιές παραδόσεις.
Forze d‘Ercole (Δυνάμεις του Ηρακλή)- Ήταν ένα παραδοσιακό, θεατρικό και ακροβατικό θέαμα που πραγματοποιήθηκε στη Βενετία της Ιταλίας, κυρίως μεταξύ του 16ου και του 18ου αιώνα. Αυτοί οι ανθρώπινοι πύργοι μπορούσαν να υψωθούν έως και οκτώ επίπεδα, με συμμετέχοντες από αντίπαλες βενετσιάνικες παρατάξεις ώστε να επιδείξουν εξαιρετική δύναμη και ισορροπία. Τα τελευταία χρόνια, καλλιτέχνες του δρόμου έχουν περιστασιακά εκτελέσει ακροβατικά έργα εμπνευσμένα από τις πρωτότυπες «Δυνάμεις του Ηρακλή», αν και αυτές οι σύγχρονες εκδοχές συνήθως δεν έχουν τα επικίνδυνα ύψη και την τεράστια κλίμακα που παρατηρούνται σε πίνακες του 18ου αιώνα.
Volo dell’Angelo (Η Πτήση του Αγγέλου) – Είναι μια κορυφαία εκδήλωση του Καρναβαλιού της Βενετίας, που πραγματοποιείται τη δεύτερη Κυριακή των εορτασμών στην πλατεία του Αγίου Μάρκου. Ένας επιλεγμένος «Άγγελος», συνήθως η νικήτρια του διαγωνισμού ομορφιάς Festa delle Marie του προηγούμενου έτους. Κατεβαίνει με σύρμα από το Καμπαναριό του Αγίου Μάρκου στο Παλάτι των Δόγηδων. Η παράδοση ξεκίνησε στα μέσα του 16ου αιώνα, όταν ένας νεαρός Τούρκος ακροβάτης κατάφερε να φτάσει στην κορυφή του καμπαναριού του Αγίου Μάρκου περπατώντας πάνω σε ένα σχοινί που ήταν δεμένο σε ένα πλοίο στο λιμάνι. Στη συνέχεια, κατέβηκε μέχρι το μπαλκόνι του Παλατιού των Δόγηδων για να αποτίσει φόρο τιμής στον Δόγη.
Caccie dei tori (κυνήγι ταύρων)- Ήταν από τα πολύ σημαντικά γεγονότα κατά τη διάρκεια του καρναβαλιού. Συνήθως διοργανώνονταν από Βενετούς αριστοκράτες. Οι ταύροι δένονταν με σχοινιά από τα κέρατα και οι Tiratori (νεαροί που κρατούσαν τα σχοινιά) προσπαθούσαν να τους ελέγξουν μέσα στα στενά δρομάκια, ενώ εξαπολύονταν σκυλιά για να τους εξοργίσουν. Το κυνήγι τελείωνε με τον θάνατο του ταύρου με αποκεφαλισμό. Η παράδοση αυτή ήταν επικίνδυνη και συχνά κατέληγε σε τραυματισμούς. Απαγορεύτηκε οριστικά από τους Αυστριακούς το 1802, μετά από ένα ατύχημα στο Campo San Stefano. Σήμερα, στο σύγχρονο καρναβάλι, η παράδοση αναβιώνει μόνο συμβολικά με παρελάσεις ή ομοιώματα, χωρίς τη θυσία ζωντανών ζώων.
