Υπάρχουν βιβλία που θυμάσαι για την ιστορία τους και βιβλία που θυμάσαι για το πώς σε έκαναν να αισθανθείς. Για πολλά παιδιά που μεγαλώσαμε τη δεκαετία του ’90, τα βιβλία του R. L. Stine ανήκουν ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία. Ήταν εκείνα τα βιβλία με τα χαρακτηριστικά εξώφυλλα, τους τίτλους που από μόνοι τους σου δημιουργούσαν μια μικρή ανατριχίλα και τις ιστορίες που σε έκαναν να κοιτάξεις δύο φορές κάτω από το κρεβάτι πριν κοιμηθείς. Οι «Ανατριχίλες» δεν ήταν απλώς μια σειρά παιδικών βιβλίων. Ήταν ένας ολόκληρος κόσμος στον οποίο μπορούσαμε να μπούμε, να φοβηθούμε, να γελάσουμε και, κυρίως, να αφήσουμε τη φαντασία μας ελεύθερη.
Ο Robert Lawrence Stine, γεννήθηκε το 1943 στο Columbus του Ohio και, σύμφωνα με τη δική του ιστορία, άρχισε να γράφει από εννέα ετών, όταν ανακάλυψε μια παλιά γραφομηχανή στη σοφίτα του σπιτιού του. Αργότερα ασχολήθηκε με χιουμοριστικά κείμενα και παιδικά περιοδικά, πριν στραφεί στη λογοτεχνία τρόμου. Το 1989 δημιούργησε τη σειρά Fear Street, απευθυνόμενος κυρίως σε εφήβους.
Και ύστερα ήρθε η σειρά Goosebumps (Ανατριχίλες), όπου έφηβοι πρωταγωνιστές έρχονταν αντιμέτωποι με παραφυσικά και απόκοσμα εμπόδια. Το 1992 κυκλοφόρησε το πρώτο βιβλίο της σειράς «Το Σπίτι των Νεκρών» (πρωτότυπος τίτλος: Welcome to Dead House). Πολύ σύντομα, ο κόσμος του Stine γέμισε με στοιχειωμένα σπίτια, τέρατα, μάσκες, φαντάσματα, παράξενα πλάσματα, ανεξήγητα φαινόμενα και παιδιά που έμπλεκαν σε καταστάσεις πολύ πιο τρομακτικές απ’ όσο θα ήθελαν.
Κι όμως, για εμένα, αυτό που έκανε ο Stine δεν ήταν απλώς να μας τρομάξει αλλά μας έμαθε να φανταζόμαστε. Όταν διάβαζα κάθε βιβλίο Ανατριχίλας, η σκέψη του δεν έμενε μέσα στις σελίδες. Η φαντασία μου συνέχιζε να οργιάζει και μετά το κλείσιμο του βιβλίου. Ένα σκοτεινό δωμάτιο μπορούσε ξαφνικά να γίνει σκηνικό μιας ιστορίας. Ένας θόρυβος στο σπίτι μπορούσε να αποκτήσει εξήγηση που δεν υπήρχε. Μια σκιά στον τοίχο μπορούσε να γίνει τέρας.
Και ίσως αυτή να ήταν η μεγαλύτερη γοητεία των βιβλίων του: δεν σου έδιναν απλώς μια ιστορία. Σου έδιναν τα υλικά για να φτιάξεις τη δική σου.
Ως παιδί, δεν αναρωτιόμουν για την τεχνική του συγγραφέα, τη δομή μιας ιστορίας ή τον τρόπο με τον οποίο δημιουργείται η αγωνία. Απλώς διάβαζα και μετά ήθελα να διαβάσω κι άλλο. Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό πράγμα που μπορεί να πετύχει ένας συγγραφέας σε ένα παιδί: να το κάνει να θέλει να γυρίσει την επόμενη σελίδα.
Οι ιστορίες του Stine ήταν τρομακτικές, αλλά ταυτόχρονα παιχνιδιάρικες. Είχαν μυστήριο, χιούμορ, ανατροπές και εκείνη τη χαρακτηριστική αίσθηση ότι όλα μπορούν να συμβούν. Ο ίδιος έχει πει ότι αγαπούσε τις τρομακτικές ιστορίες από παιδί και ότι πολλές από τις ιδέες του ξεκινούσαν από έναν τίτλο, ο οποίος στη συνέχεια τον οδηγούσε να γράψει την πλοκή.
Και κάπου εδώ βρίσκεται και η δική μου σχέση με τον R. L. Stine. Κοιτάζοντας πίσω σήμερα, καταλαβαίνω ότι τα βιβλία του ήταν κάτι περισσότερο από μια παιδική συνήθεια. Ήταν μέρος της εφηβείας μου. Ήταν μέρος εκείνης της εποχής που περιμέναμε με ανυπομονησία το επόμενο βιβλίο, που συζητούσαμε τις ιστορίες, που τρομάζαμε με τα ίδια τέρατα και που αφήναμε το μυαλό μας να ταξιδέψει σε κόσμους που δεν υπήρχαν — ή τουλάχιστον έτσι νομίζαμε.
Και αυτή ακριβώς είναι η γλυκιά νοσταλγία των παιδιών των ’90s. Δεν νοσταλγούμε μόνο τα βιβλία. Νοσταλγούμε τον εαυτό μας όπως ήμασταν όταν τα διαβάζαμε.
Τότε που μια ιστορία μπορούσε να μας κρατήσει ξύπνιους. Τότε που ένα εξώφυλλο μπορούσε να μας τραβήξει αμέσως την προσοχή. Τότε που η φαντασία δεν χρειαζόταν οθόνη, εφαρμογή ή ειδικά εφέ. Χρειαζόταν μόνο ένα βιβλίο και λίγο χρόνο.
Οι «Ανατριχίλες» είναι σήμερα, για εμάς, ένα μικρό ταξίδι πίσω σε εκείνα τα χρόνια. Σε μια εποχή πιο απλή, όπου το μεγαλύτερο «spoiler» ήταν να σου πει κάποιος το τέλος του βιβλίου πριν προλάβεις να το διαβάσεις.
Και ίσως, τελικά, αυτό να είναι το μεγαλύτερο δώρο του R. L. Stine. Μας τρόμαξε όταν ήμασταν παιδιά, αλλά μαζί με τους φόβους του μας χάρισε κάτι πολύ πιο σημαντικό: τη δύναμη της φαντασίας.
Και όσο μεγαλώνουμε, συνειδητοποιούμε πως υπάρχουν κάποια βιβλία που δεν τα αφήνουμε πραγματικά πίσω μας. Απλώς τα ξαναδιαβάζουμε μέσα από τις αναμνήσεις μας. Και οι «Ανατριχίλες» είναι σίγουρα ένα από αυτά.
O R. L. Stine συνεχίζει να γράφει τη σειρά βιβλίων Goosebumps: House of Shivers από το 2023, η οποία αποτελεί spin-off της κλασικής σειράς «Ανατριχίλες». Ακόμη να κυκλοφορήσει στα ελληνικά.
