Ο Banksy είναι ένας καλλιτέχνης δρόμου, ακτιβιστής και σκηνοθέτης με ψευδώνυμο, με έδρα την Αγγλία, γνωστός για τα σατιρικά γκράφιτι σε στυλ στένσιλ, που συχνά ασχολούνται με πολιτικά και κοινωνικά θέματα. Δραστηριός από τη δεκαετία του 1990 και προερχόμενος από την underground σκηνή του Μπρίστολ, της Αγγλίας η ταυτότητα του Banksy παραμένει ανεπιβεβαίωτη. Ένας παγκοσμίου φήμης άνθρωπος-μυστήριο, ο Banksy έχει ανέβει στην ιεραρχία για να γίνει ένας από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες του δρόμου στον κόσμο. Το πιο αναγνωρίσημο του έργο είναι αναμφισβήτητα το “Κορίτσι με το Μπαλόνι”.
Πολύ λίγα είναι γνωστά για τον ίδιο τον Banksy, καθώς αρνείται να δώσει συνέντευξη και διατηρεί προσεκτικά την ανωνυμία του. Έχουν διατυπωθεί αρκετοί ισχυρισμοί σχετικά με την ταυτότητα του, τροφοδοτώντας το ενδιαφέρον των μέσων ενημέρωσης. Πιο πρόσφατα, πολλές πηγές, συμπεριλαμβανομένης μιας ολόκληρης εφημερίδας, υπέδειξαν ότι ήταν ντόπιος του Μπρίστολ με το όνομα Robin Gunninham. Αν και η προοπτική αποκάλυψης της ταυτότητας του Banksy θα επέτρεπε μια καλύτερη κατανόηση των κινήτρων και της αποστολής του, κανένας ισχυρισμός δεν είχε επιβεβαιωθεί ποτέ. Η ταυτότητά του λέγεται ότι έχει αποκρυφθεί ακόμη και από την οικογένειά του.
Ο Banksy ξεκίνησε την καριέρα του στο γκράφιτι θαυμάζοντας τα έργα του Γάλλου Blek Le Rat. Συχνά ανακύκλωνε τις παλιές ιδέες του καλλιτέχνη, διαμορφώνοντας τη δική του ξεχωριστή φωνή και στυλ καθώς προχωρούσε. Αρχικά, ήταν μέλος μιας ομάδας γκράφιτι στο Μπρίστολ με το όνομα DryBreadZ Crew ή DBZ. Λίγο αργότερα, άρχισε να συνεργάζεται με τον Inkie, έναν άλλο αξιοσημείωτο καλλιτέχνη γκράφιτι δρόμου. Στην ηλικία των 18 ετών, ο Banksy παραλίγο να συλληφθεί από την αστυνομία να βανδαλίζει δημόσιους χώρους.
Ο Banksy χρησιμοποιούσε σαν «καμβά» δημοσίους τοίχους, πινακίδες δρόμου και ακόμα και πυροσβεστικούς κρουνούς, για να μετατρέψει το έργο του σε εντυπωσιακές εγκαταστάσεις street art. Το έργο τέχνης του είναι συχνά σατιρικό, συνδυάζοντας μαύρο χιούμορ με μηνύματα για την τέχνη, τη φιλοσοφία και την πολιτική.
Τα γκράφιτι μέχρι σήμερα θεωρούνται βανδαλισμός. Πολλοί καλλιτέχνες του δρόμου κρύβονται με ψευδώνυμα και αυτή η πρακτική αποτελεί σημαντικό μέρος της κουλτούρας του γκράφιτι. Ο Banksy προτιμά να παραμένει ανώνυμος λόγω των προκλητικών έργων του, τα οποία συχνά φέρουν πολιτική δήλωση.
Δες πιο κάτω δύο από τα πιο επαναστατικά έργα του:
Το πιο γνωστό του έργο αποτελεί τη τοιχογραφία σε στένσιλ το «Κορίτσι με το Μπαλόνι», που πρωτοδημιουργήθηκε κάτω από την γέφυρα Waterloo του Λονδίνου το 2002 και έπειτα εμφανίστηκε στο Shoreditch στο ανατολικό Λονδίνο. Ο Banksy έχει χρησιμοποιήσει αρκετές φορές παραλλαγές αυτού του σχεδίου για να υποστηρίξει κοινωνικές καμπάνιες: το 2005 για το φράγμα της Δυτικής Όχθης, το 2014 για την κρίση των Σύρων προσφύγων, καθώς και για τις εκλογές του Ηνωμένου Βασιλείου το 2017. Μια δημοσκόπηση της Samsung το 2017 κατέταξε το Κορίτσι με το Μπαλόνι ως το αγαπημένο έργο τέχνης του Ηνωμένου Βασιλείου.
Το 2010, ο Banksy ανέλαβε τον ρόλο του σκηνοθέτη για το ντοκιμαντέρ «Exit Through the Gift Shop», το οποίο ήταν και υποψήφιο για Όσκαρ.
Τον Οκτώβριο του 2013, ο Banksy πήγε στη Νέα Υόρκη για ένα μήνα όπου αποκάλυπτε ένα νέο έργο κάθε μέρα. Την 13η ημέρα, ο καλλιτέχνης μεταμφιέστηκε σε έναν τυπικό πλανόδιο πωλητή και έστησε ένα περίπτερο στο Σέντραλ Παρκ, όπου πουλούσε ασπρόμαυρους πρωτότυπους πίνακες για 60 δολάρια. Μόνο οκτώ έργα τέχνης πουλήθηκαν. Την επόμενη μέρα, ο Banksy επικύρωσε την αυθεντικότητα αυτών των οκτώ καμβάδων στον ιστότοπό του, μαζί με το μήνυμα: «Χθες έστησα ένα περίπτερο στο πάρκο που πουλούσε 100% αυθεντικούς, υπογεγραμμένους, πρωτότυπους καμβάδες του Banksy. Για 60 δολάρια ο καθένας». Ένα χρόνο αργότερα, ο πίνακας «Winnie the Pooh», που αγοράστηκε κατά τη διάρκεια της διαμονής του Banksy στη Νέα Υόρκη, πουλήθηκε για 56.250 λίρες στις 2 Ιουλίου 2014 στον οίκο Bonhams στο Λονδίνο.
Το καλοκαίρι του 2015, ο Banksy άνοιξε το προσωρινό δυστοπικό θεματικό πάρκο Dismaland στο παραθαλάσσιο θέρετρο Weston-super-Mare, στο Somerset της Αγγλίας. Προετοιμασμένο εντελείως μυστικά, το έργο αποκάλυψε 10 νέα έργα του Banksy, καθώς και έργα 58 άλλων καλλιτεχνών. Ο Banksy το περιέγραψε ως «οικογενειακό θεματικό πάρκο ακατάλληλο για παιδιά». Η αισθητική του «πάρκου σύγχυσης» ενδεχομένως να εμπνεύστηκε από τη σειρά πινάκων «Dismayland» που δημιούργησε ο Αμερικανός καλλιτέχνης Jeff Gillette, ο οποίος συμμετείχε επίσης στην έκθεση.
Δες πιο κάτω φωτογραφίες από το θεματικό πάρκο Dismaland:
Τον Οκτώβριο του 2019, ένα άλλο έργο τέχνης του Banksy κατέκλυσε τη χώρα. Εν μέσω της πολιτικής διαμάχης εκείνης της εποχής, ο Banksy κυκλοφόρησε το «Devolved Parliament» (Αποκεντρωμένο Κοινοβούλιο), έναν πίνακα που απεικονίζει πίθηκους στη Βουλή των Αντιπροσώπων, αντί για ανθρώπους. Πουλήθηκε στον οίκο Sotheby’s για το εκπληκτικό ποσό των 9,9 εκατομμυρίων λιρών, καθιστώντας τον πιο ακριβό πίνακα του Banksy που έχει πουληθεί μέχρι σήμερα.
Το 2020, σαν κίνηση φιλανθρωπίας ο Banksy δώρισε μια σειρά από τρεις πίνακες του σε δημοπρασία, με τίτλο «Mediterranean Sea View» (Θέα στη Μεσόγειο Θάλασσα) για να συγκεντρώσει χρήματα για ένα νοσοκομείο στη Βηθλεέμ. Οι ελαιογραφίες ήταν σε ένα λεπτομερές, παραδοσιακό στυλ που είχε γίνει πιο εμφανές στο έργο του Banksy εκείνη την εποχή.
Η ικανότητα του Banksy να καταρρίπτει και να αμφισβητεί συνεχώς τα δικά του ρεκόρ συνέχισε να εκπλήσσει την αγορά τέχνης. Τον Οκτώβριο του 2020, η επανερμηνεία του για τα διάσημα νούφαρα του Μονέ, με τίτλο «Show Me The Monet», πουλήθηκε σε δημοπρασία για 7,5 εκατομμύρια λίρες. Αυτό το κατέστησε το δεύτερο πιο ακριβό έργο του που πουλήθηκε σε δημοπρασία.
Το έργο του «Game Changer» του 2020, στο φουαγιέ του Γενικού Νοσοκομείου του Σαουθάμπτον που αποτελούσε απάντηση παγκόσμια πανδημία του κορονοϊού, πουλήθηκε σε δημοπρασία για 16,8 εκατομμύρια λίρες, με όλα τα έσοδα να δωρίζονται στο NHS. Αυτή η τιμή ξεπέρασε κατά πολύ όλες τις προσδοκίες και εξασφάλισε οριστικά αυτό το έργο ως το πιο ακριβό που πουλήθηκε ποτέ ο Banksy.
Οι φανατικοί της τέχνης του δρόμου εντυπωσιάζονται συνεχώς από το εκτεταμένο εύρος, την ποικιλία και το θάρρος κάθε έργου τέχνης που προσφέρει ο Banksy και πάντα θέλουν περισσότερα από αυτόν. Το «Φαινόμενο Banksy» συνεχίζει να εντυπωσιάζει, να δημιουργεί ανώνυμα και είναι μυστήριο τι ετοιμάζει για μετά.
Αν θες να μάθεις περισσότερα για αυτόν, μπορείς να παρακολουθήσεις τα ντοκιμαντέρ «The Banksy Job» (2016) και «Banksy and the Rise of Outlaw Art» (2020).
