Ο Πολ Σεζάν (1839 -1906) ήταν Γάλλος ζωγράφος, ένας από τους μεγαλύτερους Μετα-Ιμπρεσιονιστές, του οποίου τα έργα και οι ιδέες επηρέασαν την αισθητική ανάπτυξη των καλλιτεχνικών κινημάτων του 20ού αιώνα, ιδίως του Κυβισμού. Η τέχνη του παρεξηγημένη και δυσφημισμένη από το κοινό κατά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του, προέκυψε από τον Ιμπρεσιονισμό και τελικά αμφισβήτησε όλες τις συμβατικές αξίες της ζωγραφικής τον 19ο αιώνα λόγω της επιμονής του στην προσωπική έκφραση και στην ακεραιότητα του ίδιου του πίνακα, ανεξάρτητα από το θέμα. Ο Σεζάν που σπάνια εξέθετε τους πίνακες του όσο ζούσε και βρισκόταν σε δημιουργική απομόνωση, θεωρείται σήμερα ένας από τους μεγαλύτερους πρωτοπόρους της μοντέρνας τέχνης.
Ο Πολ Σεζάν γεννήθηκε στην πόλη Aix-en-Provence, της νότιας Γαλλίας, στις 19 Ιανουαρίου 1839, από εύπορη αστική οικογένεια, με πατέρα τον Louis-Auguste Cézanne (1798–1886), τραπεζίτη και συνιδρυτή της τραπεζικής εταιρείας Banque Cézanne et Cabassol. Είχε δύο αδελφές, όμως δεν φιλοτέχνησε κάποιο γνωστό ατομικό πορτρέτο της μικρότερης αδελφής του, Ροζ σε αντίθεση με την άλλη αδελφή του, Μαρί, της οποίας υπάρχουν αρκετά πορτρέτα. Ο Πολ έλαβε κλασική εκπαίδευση στο Collège Bourbon στην Aix
Το 1852, ο Σεζάν εισήλθε στο Collège Bourbon στην Aix (τώρα Collège Mignet), όπου έγινε φίλος με τον συγγραφέα Émile Zola, καθώς και με τον Baptistin Baille. Οι τρεις φίλοι έγιναν γνωστοί ως “Les Trois Inséparables” (Οι Τρεις Αχώριστοι). Ήταν ίσως η πιο ξέγνοιαστη περίοδος της ζωής του, καθώς οι φίλοι κολυμπούσαν και ψάρευαν στις όχθες του ποταμού Arc. Συζητούσαν για την τέχνη, διάβαζαν τον Όμηρο και τον Βιργίλιο και εξασκούνταν στη συγγραφή των δικών τους ποιημάτων. Ο Σεζάν έγραφε συχνά στίχους στα λατινικά. Ο Ζολά τον παρότρυνε να πάρει την ποίηση πιο σοβαρά, αλλά ο Σεζάν την έβλεπε απλώς ως χόμπι. Έμεινε στο Collège Bourbon για έξι χρόνια, αν και τα τελευταία δύο χρόνια ήταν ημερήσιος φοιτητής.
Το 1858, υπό την καθοδήγηση του πατέρα, ώθησε τον Σεζάν να ακολουθήσει τα χνάρια του και εισήλθε στη νομική σχολή του Πανεπιστημίου του Aix, ενώ ταυτόχρονα παρακολουθούσε μαθήματα ζωγραφικής. Μετά από δύο χρόνια σπουδών τα παράτησε και μετακόμισε στο Παρίσι για να σπουδάσει Καλές Τέχνες.
Ο Σεζάν μετακόμισε στο Παρίσι τον Απρίλιο του 1861. Οι μεγάλες ελπίδες που είχε θέσει στο Παρίσι δεν εκπληρώθηκαν, καθώς είχε υποβάλει αίτηση στην École des Beaux-Arts και η αίτησή του απορρίφθηκε. Φοίτησε στην ελεύθερη Académie Suisse, όπου μπόρεσε να αφιερωθεί στο ζωγραφικό σχέδιο, όπου γνώρισε τον μέντορα του και σπουδαίο Ιμπρεσιονιστή ζωγράφο Camille Pissarro (1830-1903). Παρέμεινε για όσο διάστημα το έκανε μόνο χάρη στην ενθάρρυνση του φίλου του Εμίλ Ζολά. Επιστρέφοντας στην Aix, ο Σεζάν έκανε μια νέα προσπάθεια να αρκεστεί στην εργασία στην τράπεζα του πατέρα του, αλλά μετά από ένα χρόνο επέστρεψε στο Παρίσι με αποφασιστικότητα να παραμείνει. Από το 1858 έως το 1872, ο Σεζάν εναλλάσσονταν μεταξύ της διαμονής στο Παρίσι και στην γενέτειρα πόλη του. Το 1871, ο Σεζάν είχε καταγγελθεί ως λιποτάκτης καθώς αλλά κρύφτηκε στο ψαροχώρι L’Estaque, για να μην υπηρετήσει στο στρατό, κατά τη διάρκεια του Γαλλοπρωσικού Πολέμου. Δεν είναι γνωστές περισσότερες λεπτομέρειες, καθώς λείπουν έγγραφα από αυτήν την περίοδο.
Υπό την καθοδήγηση του Καμίλ Πισαρό, μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, κατά τη διάρκεια του 1872-73, ο Σεζάν μετατοπίστηκε από το να ζωγραφίζει σε σκούρους τόνους, σε φωτεινές αποχρώσεις και άρχισε να επικεντρώνεται σε σκηνές γεωργικής γης και αγροτικού χωριού. Ο Πισαρό όχι μόνο παρείχε την ηθική ενθάρρυνση που χρειαζόταν ο ανασφαλής Σεζάν, αλλά τον εισήγαγε επίσης στη νέα ιμπρεσιονιστική τεχνική της απόδοσης του εξωτερικού φωτός. Παρόλο που φαινόταν λιγότερο τεχνικά καταρτισμένος από τους άλλους ιμπρεσιονιστές, ο Σεζάν έγινε δεκτός από την ομάδα και εξέθεσε μαζί τους το 1874 και το 1877.
Ένα από τα πρώιμα έργα του Πολ Ζεζάν σε σκούρους τόνους είναι το ακόλουθο, που απεικονίζει την μητέρα και την αδελφή του:
Γενικά, οι ιμπρεσιονιστές δεν είχαν μεγάλη εμπορική επιτυχία και τα έργα του Σεζάν έλαβαν τα πιο σκληρά κριτικά σχόλια στις ομαδικές εκθέσεις που έλαβε μέρος, με αποτέλεσμα να απομακρυνθεί από πολλές από επαφές του στο Παρίσι στα τέλη της δεκαετίας του 1870 με 1880. Μετά το 1882, δεν συνεργάστηκε ξανά με τον Καμίλ Πισαρό.
Το 1895, ο Ambroise Vollard, ένας φιλόδοξος έμπορος τέχνης από το Παρίσι, οργάνωσε μια έκθεση έργων του Cézanne και τα επόμενα χρόνια τα προώθησε με επιτυχία. Μέχρι το 1904, ο Σεζάν παρουσιάστηκε σε μια μεγάλη επίσημη έκθεση και μέχρι τον θάνατό του, είχε αποκτήσει την φήμη που άξιζε στο τεράστιο ταλέντο του.
Για παράδειγμα, για το έργο του «Μια Σύγχρονη Ολυμπία» (1973), ο Σεζάν έλαβε σκληρή κριτική καθώς επιδίωξε μια ακόμη πιο δραστική απεικόνιση και εκτός από την πόρνη και την υπηρέτρια που είχε απεικονήσει πρωτίστως ο Μανέ με το «Ολυμπία» του 1863, ο Σεζάν απεικόνισε επίσης τον μνηστήρα, του οποίου η φιγούρα πιστεύεται ότι είναι αυτοπροσωπογραφία του. Το όνομα «Ολυμπία» συνδέθηκε με πόρνες στο Παρίσι τη δεκαετία του 1860, γεγονός που υποδήλωνε ότι η γυναίκα που απεικονιζόταν ήταν πόρνη. Το αντιπαραθετικό της βλέμμα πρόσθεσε στη σκανδαλώδη εικόνα του πίνακα, ενώ επικρίθηκε επίσης για την απόκλισή του από το τυπικό ακαδημαϊκό στυλ ζωγραφικής. Δες το έργο πιο κάτω:
Βάση βιογραφίων που εκδόθηκαν για τον Πολ Σεζάν μετά θάνατον του, φανερώθηκε πως άφησε πολλά από τα έργα του ημιτελή και κάποια άλλα τα κατέστρεψε καθώς ένιωθε πάντα η τέχνη του δεν ήταν ιδανική. Παραπονιόταν για την αποτυχία του στην απόδοση της ανθρώπινης μορφής, παρόλο που τα στοιχείο αυτό αποτέλεσε την επιτυχία του σημαντικότερου του έργου, «Οι Μεγάλες Λουόμενες». Το έργο αυτό θεωρείται από πολλούς το απόλυτο αριστούργημα του Σεζάν, καθώς το θέμα και η τεχνική που χρησιμοποιήθηκαν είναι εντελώς διαφορετικά από τα συνηθισμένα έργα που δημιούργησε ο ζωγράφος κατά τη διάρκεια της καλλιτεχνικής του καριέρας.
Δες το έργο πιο κάτω:
Το έργο «Curtain, Jug and Fruit Bowl» (1894) είναι μία από τις πολλές νεκρές φύσεις που ζωγράφισε ο καλλιτέχνης και πάντα απεικονίζουν αντικείμενα της καθημερινής ζωής. Στους διάφορους πίνακες του Σεζάν, η διάταξη των αντικειμένων και η οπτική γωνία αλλάζουν. Ο προσωπικός χαρακτήρας αυτών των έργων αποκαλύπτει τον εσωστρεφή χαρακτήρα του Σεζάν. Άλλο γνωστό έργο Νέκρης Φύσης του Σεζάν είναι το «The Basket of Apples (1894)» όπου υπάρχουν πολλά μέρη με διαφορετικές ισορροπίες, αλλά όταν προστίθενται, καταλήγουν σε μια εντελώς ισορροπημένη σύνθεση. Αυτές οι λεπτομέρειες στο έργο δεν είναι λάθη που έκανε ο Σεζάν, αλλά ένα ενδιαφέρον πείραμα προοπτικής που πέτυχε τέλεια, οδηγώντας σε ένα θεμελιώδες σημείο στη μετάβαση από τον Ιμπρεσιονισμό στον Κυβισμό.
Δες τα έργα αντίστοιχα πιο κάτω:
Όσον αφορά τη προσωπική του ζωή, ο Σεζάν παντρεύτηκε τη Marie-Hortense Fiquet το 1886. Γνωρίστηκαν στο Παρίσι το 1869, όταν η Marie εργαζόνταν ως βιβλιοδέτρια και μοντέλο ζωγράφων. Το 1872 απέκτησαν έναν γιο. Για 17 ολόκληρα χρόνια, ο Σεζάν κρατούσε τη σχέση τους και το παιδί κρυφά από τον πατέρα του, φοβούμενος ότι θα του έκοβε το μηνιαίο επίδομα. Το 1886, κληρονόμησε τον πλούτο του πατέρα του και σε ηλικία 47 ετών, έγινε οικονομικά ανεξάρτητος, αλλά κοινωνικά παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό απομονωμένος. Ο γάμος του δεν ήταν ευτυχισμένος καθώς ζούσε χωριστά, από τη σύζυγο του. Εκείνος στην απομόνωση της επαρχία και η σύζυγος του στο Παρίσι. Παρ’ όλα αυτά, η σύζυγος του υπήρξε το μοντέλο του για τουλάχιστον 29 πορτρέτα. Δες ένα από τα πορτρέτα της πιο κάτω:
Το 1903, ο Σεζάν μετακόμισε μόνιμα στο οικόπεδο του βόρεια της γενέτειρας πόλης του, κατά μήκος του Chemin des Lauves, όπου βρισκόταν και το στούντιο του Chemin des Lauves, τώρα Μουσείο Atelier de Cézanne. Στις 22 Οκτωβρίου 1906, ο σπουδαίος καλλιτέχνης πέθανε από πνευμονία σε ηλικία 67 ετών και τάφηκε στο νεκροταφείο Saint-Pierre στην πόλη καταγωγής του, την Aix-en-Provence.
Ο Πολ Σεζάν υπήρξε ιδιαίτερα παραγωγικός καλλιτέχνης και υπολογίζεται ότι σήμερα διασώζονται συνολικά περισσότερα από 3.500 έργα του, σύμφωνα με τους επίσημους καταλόγους (Catalogue Raisonné).
Ο Πολ Σεζάν αποτελεί τη σύνδεση που συνδέει τον Ιμπρεσιονισμό των τελών του 19ου αιώνα με το ξεκίνημα του Κυβισμού στις αρχές του 20ού αιώνα. Ο Ανρί Ματίς και ο Πικάσο αναγνωρίζουν από κοινού ότι «ο Σεζάν είναι ο πατέρας όλων μας», επομένως η συμβολή του στη μοντέρνα τέχνη δεν μπορεί να απορριφθεί.
