Η Μαίρη Σέλεϊ (1797 – 1851) ήταν η Αγγλίδα συγγραφέας που έγραψε το πασίγνωστο γοτθικό μυθιστόρημα «Φράνκενσταϊν» (1818), το οποίο θεωρείται πρώιμο παράδειγμα επιστημονικής φαντασίας. Πάντα περιτριγυρισμένη από ανθρώπους των γραμμάτων, αν και δεν έλαβε επίσημη εκπαίδευση ως παιδί η Σέλεϊ κατάφερε να στιγματίσει την λογοτεχνία. Σύζυγος της υπήρξε ο ποιητής και φιλοσόφος Percy Bysshe Shelley, ενώ ο πατέρας της ήταν ο πολιτικός φιλόσοφος William Godwin, που θεωρείται ο θεμελιωτής του κοινωνικού μυθιστορήματος.
Η Μαίρη Σέλεϊ γεννήθηκε στο Λονδίνο και δυστυχώς η μητέρα της πέθανε 11 ημέρες μετά τη γέννησή της. Η μητέρα της Mary Wollstonecraft υπήρξε κι αυτή φιλόσοφος και υπερασπιστής των δικαιωμάτων των γυναικών. Η Μαίρη μεγάλωσε με τον πατέρα της, ο οποίος της παρείχε μια πλούσια άτυπη εκπαίδευση, ενθαρρύνοντάς την να τηρήσει τις δικές του αναρχικές πολιτικές θεωρίες. Όταν ήταν τεσσάρων ετών, ο πατέρας της παντρεύτηκε μια γειτόνισσα, με την οποία η Μαίρη είχε μια προβληματική σχέση.
Παρόλο που δεν έλαβε επίσημη εκπαίδευση, η Σέλεϊ μεγάλωσε σε μια πνευματική ατμόσφαιρα περιτριγυρισμένη από πολλούς κορυφαίους συγγραφείς και στοχαστές που θαύμαζαν τον πατέρα της και τον επισκέπτονταν στο σπίτι. Στην ηλικία μόλις 11 ετών δημοσίευσε το ποίημα Mounseer Nongtongpaw (1807).
Το καλοκαίρι του 1812 στάλθηκε στη πόλη Dundee της Σκωτίας για να ζήσει με έναν γνωστό του πατέρα της, υποτίθεται για την υγεία της, αλλά πιθανότατα λόγω διαφωνιών μεταξύ της Μαίρης και της μητριάς της. Τελικά, πέρασε δύο ευτυχισμένα χρόνια στη Σκωτία.
Το 1814, η Μαίρη ξεκίνησε ένα ειδύλλιο με έναν από τους πολιτικούς οπαδούς του πατέρα της, τον Percy Bysshe Shelley ( Πέρσι Μπίσι Σέλεϊ), ο οποίος ήταν ήδη παντρεμένος. Μαζί με την ετεροθαλή αδερφή της, αυτή και ο Πέρσι έφυγαν για τη Γαλλία και ταξίδεψαν στην Ευρώπη. Μετά την επιστροφή τους στην Αγγλία, η Μαίρη ήταν έγκυος στο παιδί του Πέρσι. Τα επόμενα δύο χρόνια, αυτή και ο Πέρσι αντιμετώπισαν τον εξοστρακισμό, τα συνεχή χρέη και τον θάνατο της πρόωρα γεννημένης κόρης τους. Παντρεύτηκαν στα τέλη του 1816, μετά την αυτοκτονία της συζύγου του Πέρσι Σέλεϊ.
Το 1816, το ζευγάρι και η ετεροθαλή αδερφή της Μαίρης πέρασαν ένα καλοκαίρι με τον περίφημο αριστοκράτη και ποιητή Λόρδο Μπάιρον και τον συγγραφέα John William Polidori κοντά στη Γενεύη της Ελβετίας, όπου η Σέλεϊ συνέλαβε την ιδέα για το μυθιστόρημά της Φρανκενστάιν. Οι Σέλεϊ έφυγαν από τη Βρετανία το 1818 για την Ιταλία, όπου το δεύτερο και το τρίτο παιδί τους πέθαναν πριν η Σέλεϊ γεννήσει το τελευταίο και μοναδικό επιζών παιδί της, τον γιο της Πέρσι Φλόρενς Σέλεϊ.
Το 1822, ο σύζυγός της πνίγηκε όταν το ιστιοπλοϊκό του βυθίστηκε κατά τη διάρκεια μιας καταιγίδας κοντά στο Βιαρέτζιο. Ένα χρόνο αργότερα, η Σέλεϊ επέστρεψε στην Αγγλία και από τότε αφιερώθηκε στην ανατροφή του γιου της και στην καριέρα της ως επαγγελματίας συγγραφέας.
Frankestein
Μέχρι τη δεκαετία του 1970, η Σέλεϊ ήταν γνωστή κυρίως για τις προσπάθειές της να δημοσιεύσει τα έργα του συζύγου της και για το μυθιστόρημά της «Φράνκενσταϊν» ή, αλλιώς «Ο Σύγχρονος Προμηθέας», το οποίο έγραψε σε ηλικία 19 ετών. Παραμένει ευρέως διαδεδομένο και έχει εμπνεύσει πολλές θεατρικές και κινηματογραφικές διασκευές. Η πλοκή έχει να κάνει με τον φοιτητής Βίκτορ Φρανκενστάιν που ανακαλύπτει πώς να δίνει ζωή σε άψυχη ύλη, φτιάχνοντας ένα πλάσμα από μέρη νεκρών σωμάτων.
Η πρώτη έκδοση επρόκειτο για 500 αντίτυπα που τυπώθηκαν ανώνυμα με το φθηνότερο χαρτί από έναν όχι και τόσο γνωστό εκδότη του Λονδίνου. Τότε η συγγραφέας ήταν 20 ετών, και δεν διεκδίκησε αμέσως την «πατρότητα» του έργου της λόγω του αμφιλεγόμενου περιεχομένου του. Ωστόσο, το έργο γρήγορα εκτινάχθηκε σε δημοτικότητα.
Η αρχική έκδοση περιελάβανε έναν πρόλογο γραμμένο από του συζύγου της Πέρσι και μια αφιέρωση στον πατέρα της William Godwin, γεγονός που οδήγησε πολλούς να πιστέψουν ότι ένας από αυτούς τους άνδρες ήταν ο συγγραφέας. Αν και ο σύζυγος της άσκησε κάποια επιρροή στο «Φράνκενσταϊν» κυρίως: άλλαξε κάποιες από τις επιλογές λέξεων της συζύγου του, αντικαθιστώντας την πιο προσιτή γλώσσα της με περίτεχνες, λατινικές λέξεις και δομές προτάσεων, τα χειρόγραφα της Μαίρης αποδεικνύουν οριστικά ότι ήταν η δημιουργός του μυθιστορήματος.
Αξίζει να ειπωθεί πως ένα από τα πρωτότυπα αντίτυπα του βιβλίου πουλήθηκε σε δημοπρασία το 2021 για 1,17 εκατομμύρια δολάρια, σπάζοντας το ρεκόρ για έντυπο έργο γυναίκας.
Στον κινηματογράφο, η ταινία «Φράνκενσταϊν» παίχτηκε για πρώτη φορά το 1931, η οποία αποτελεί και κλασική εκδοχή, με τον Boris Klarloff στον ρόλο του τέρατος, σε σκηνοθεσία James Whale. Ενώ πρόσφατα, το 2025 μια διασκευή του Γκιγιέρμο ντελ Τόρο με τον Jacob Elordi ως το τέρας.
Η παρακαταθήκη της Mary Shelley δεν περιορίζεται μόνο στη λογοτεχνία. Με το έργο της απέδειξε ότι η λογοτεχνία μπορεί να θέτει σημαντικά κοινωνικά και ηθικά ερωτήματα, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την επιστήμη, την ανθρώπινη φύση και την ευθύνη απέναντι στην πρόοδο. Ο Φράνκενσταϊν παραμένει επίκαιρος σε συζητήσεις γύρω από τη βιοηθική, την τεχνητή νοημοσύνη και τις συνέπειες της ανεξέλεγκτης επιστημονικής εξέλιξης.
Η τελευταία δεκαετία της ζωής της σημαδεύτηκε από ασθένεια, που την σκότωσε σε ηλικία 53 ετών. Άλλα μυθιστορήματά της περιλαμβάνουν: Valperga (1823), The Last Man (1826), Perkin Warbeck (1830) και τα δύο τελευταία της μυθιστορήματα, είναι το Lodore (1835) και Falkner (1837).
