Ο Κωνσταντίνος Βολανάκης (1837–1907) υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ζωγράφους του 19ου αιώνα. Θεωρείται ο «πατέρας της ελληνικής θαλασσογραφίας» και αποτελεί κορυφαίο εκπρόσωπο της λεγόμενης Σχολής του Μονάχου. Το έργο του σφράγισε την ελληνική τέχνη, καθώς κατάφερε να μετατρέψει τη θάλασσα και τη ναυτική ζωή της Ελλάδας σε κυρίαρχο καλλιτεχνικό θέμα.
Η τέχνη του εστιάστηκε σε θεματικά μοτίβα όπως θαλασσινά τοπία, εικονογραφήσεις ιστορικών στιγμών και αναπαραστάσεις ναυμαχιών που έλαβαν χώρα κατά την εποχή του Ελληνικού Πολέμου για την Ανεξαρτησία, κατά της Τουρκοκρατίας.
Πιο κάτω θα αναφερθούμε σε τρεις ιστορικούς πίνακες του Κωνσταντίνου Βολανάκη με κεντρικό πρωταγωνιστή τη θάλασσα:
1. Απόβαση του Καραϊσκάκη στο Φάληρο (1985)
Ο Βολανάκης ζωγράφισε αυτό το έργο εμπνευσμένος από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, και συγκεκριμένα αναφέρεται στα γεγονότα της 22ας-23ης Απριλίου 1827, όταν οι Έλλήνες αγωνιστές της ελευθερίας υπό την ηγεσία του Καραϊσκάκη αφίχθησαν στο Δέλτα του Φαλήρου, κοντά στην Αθήνα, αποφασισμένοι να σπάσουν την πολιορκία της Ακρόπολης.
Το αρχαίο μνημείο διακρίνεται στο βάθος, αποκαλύπτοντας τον λόγο της παρουσίας των ένοπλων στρατευμάτων στην ακτή. Ολόκληρη η σύνθεση μεταφέρει συναισθήματα αγωνίας και προσμονής για την επικείμενη απόπειρα. Φαίνεται να υπάρχει ενθουσιασμός, αμηχανία και ανησυχία κοντά στην ακτή, με το πλήθος των αγωνιστών να κατακλύζει τον χώρο. Μικρές λεπτομέρειες συμπληρώνουν την αφήγηση, όπως ο παραταγμένος στόλος των θωρηκτών που υψώνουν την ελληνική σημαία, η παρουσία των οποίων συμβολίζει τη ναυτική ισχύ της χώρας.
«Η Αποβίβαση του Καραϊσκάκη στο Φάληρο» αποτελεί ορόσημο για την ελληνική αγορά τέχνης. Το 2008, ο πίνακας βγήκε στο σφυρί από τον διάσημο οίκο Sotheby’s στο Λονδίνο. Πουλήθηκε για το αστρονομικό ποσό των 1.970.855 ευρώ και μέχρι κσήμερα, διατηρεί τον τίτλο του ακριβότερου ελληνικού ζωγραφικού έργου του 19ου αιώνα που έχει πουληθεί ποτέ σε δημοπρασία.
2. Τα εγκαίνια της διώρυγος του Ισθμού της Κορίνθου (1893)
Η Διάνοιξη της Διώρυγας της Κορίνθου αποτελεί ορόσημο που άλλαξε τη συνολική εικόνα της χώρας, φέρνοντάς την ένα βήμα πιο κοντά στην εκβιομηχάνιση και την πρόοδό της. Το έργο αυτό αποτυπώνει την επίσημη τελετή εγκαινίων, που πραγματοποιήθηκε στις 6 Αυγούστου 1893, ενός από τα μεγαλύτερα δημόσια έργα της νεότερης Ελλάδας υπό την πρωθυπουργία του Χαρίλαου Τρικούπη. Στον πίνακα του Βολανάκη απεικονίζονται λευκές νιφάδες καπνού από τους χαιρετισμούς των κανονιών, τα στολισμένα πλοία με τις σημαίες τους να κυματίζουν ψηλά και η πανοραμική θέα της σκηνής, όλα χρησιμεύουν ως δείκτες για τον εορτασμό αυτής της εξαιρετικά σημαντικής ειδικής περίστασης, προσδίδοντας το χαρούμενο πνεύμα που διαπερνά τη σύνθεση.
Μία εκδοχή του πίνακα «Εγκαίνια της Διώρυγας της Κορίνθου» βρίσκεται στη Συλλογή Έργων Τέχνης της Alpha Bank. Και μία δεύτερη εκδοχή ανήκει στη συλλογή του Μουσείου της Τράπεζας της Ελλάδος. Επίσης, πιστό αντίγραφο του έργου εκτίθεται επίσης στο Μουσείο της Διώρυγας της Κορίνθου στα Ίσθμια.
3. Η Πυρπόληση του Τουρκικού Δίκροτου στην Ερεσσό (1882)
Αυτός ο πίνακας του Βολανάκη απεικονίζει την ανατίναξη του τουρκικού πλοίου «Μπεχτάς Καπτάν» με τα 84 πυροβόλα, στις 27 Μαΐου του 1821 από τον Δημήτριο Παπανικολή. Πρόκειται για τον πρώτο πυρπολισμό της Επαναστάσεως του ’21. Το πρωινό της 27ης Μαΐου αποφάσισαν να επιτεθούν. Το όλο εγχείρημα στέφθηκε με επιτυχία από το πυρπολικό του Παπανικολή με τον Ιωάννη Θεοφιλόπουλο στο τιμόνη. Η νίκη αυτή αναπτέρωσε το ηθικό των Ελλήνων και γενίκευσε τη χρήση του πυρπολικού ως κύριου όπλου του ναυτικού Αγώνα.
Η εμβληματική «Η Πυρπόληση του Τουρκικού Δίκροτου στην Ερεσσό» του Κωνσταντίνου Βολανάκη γνωστός και ως «Το κάψιμο της τουρκικής φρεγάτας» βρίσκεται στο Ναυτικό Μουσείο της Ελλάδος στον Πειραιά.
Μπορείς να δεις και άλλα έργα του Κωνσταντίνου Βολανάκη από τη συλλογή της Τραπεζας Ελλάδος: museum.bankofgreece.gr
