Ο Τζάκσον Πόλοκ (1912 – 1956) ήταν Αμερικανός ζωγράφος και ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του κινήματος του Αφηρημένου Εξπρεσιονισμού. Τα ρίσκα και οι δημιουργικές προσεγγίσεις που ακολούθησε, οδήγησαν τους μελλοντικούς καλλιτέχνες να δημιουργούν με πάθος, αντί να προσπαθούν να ακολουθούν καθορισμένα όρια ή κατευθυντήριες γραμμές. Οι ριζοσπαστικοί πίνακες του και η δραματική περσόνα του Πόλοκ βοήθησαν να επιστηθεί η προσοχή στην ευρύτερη ομάδα των Αφηρημένων Εξπρεσιονιστών.
Ο Τζάκσον Πόλοκ γεννήθηκε στην πόλη Κόντι του Ουαϊόμινγκ, των Η.Π.Α. σε μια αγροτική οικογένεια με πέντε παιδια. Ο πατέρας του εργάστηκε ως τοπογράφος για την κυβέρνηση, ενώ μητέρα του εργαζόταν ως ράφτενα. Τον Νοέμβριο του 1912 η οικογένεια μετακόμισε στο Σαν Ντιέγκο. Ο Τζάκσον ήταν μόλις 10 μηνών και δεν θα επέστρεφε ποτέ στη Κόντι. Στη συνέχεια μεγάλωσε στην Αριζόνα και στο Τσίκο της Καλιφόρνια, ενώ εγγράφηκε στο Λύκειο Manual Arts, του Λος Άντζελες, από το οποίο αποβλήθηκε. Ο ατίθασος έφηβος είχε ήδη αποβληθεί το 1928 από ένα άλλο λύκειο.
Κατά τη διάρκεια των πρώτων χρόνων της ζωής του, ο Πόλοκ γνώρισε την κουλτούρα των ιθαγενών Αμερικανών ενώ έκανε τοπογραφικά ταξίδια με τον πατέρα του. Αν και ποτέ δεν παραδέχτηκε ότι μιμήθηκε ή ακολούθησε την τέχνη των ιθαγενών Αμερικανών, ο καλλιτέχνης παραδέχτηκε ότι τυχόν ομοιότητες ήταν πιθανώς αποτέλεσμα των «πρώιμων αναμνήσεων και του ενθουσιασμού του».
Το 1929, ακολουθώντας τον μεγαλύτερο αδελφό του Τσαρλς, ο Πόλοκ μετακόμισε στη Νέα Υόρκη, όπου και οι δύο σπούδασαν υπό τον Αμερικανό ζωγράφο Thomas Hart Benton στο Art Students League. Τα αγροτικά αμερικανικά θέματα του Benton είχαν μικρή επιρροή στο έργο του Πόλοκ. Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, ο Πόλοκ πέρασε ένα καλοκαίρι περιοδεύοντας στις Δυτικές Ηνωμένες Πολιτείες μαζί έναν συμφοιτητή και τον Benton, τον δάσκαλό τους.
Ο Πόλοκ έμαθε για τη χρήση υγρής μπογιάς το 1936 σε ένα πειραματικό εργαστήριο στη Νέα Υόρκη από τον Μεξικανό τοιχογράφο David Alfaro Siqueiros. Εκείνο το καλοκαίρι, ο Πόλοκ πήγε στο Κολέγιο Ντάρτμουθ για να μελετήσει την τοιχογραφία 3.200 τετραγωνικών ποδιών του José Clemente Orozco «Το Έπος του Αμερικανικού Πολιτισμού».
Δύο από τα πρώιμα του έργα έιναι τα: «Male and Female» και «Composition with Pouring I».
Δες τα έργα τέχνης αντίστοιχα πιο κάτω:
Από το 1938 έως το 1942, ο Πόλοκ εργάστηκε για το WPA Federal Art Project, ένα ιστορικό, γιγαντιαίο πρόγραμμα κρατικής χρηματοδότησης των τεχνών στις ΗΠΑ, το οποίο λειτούργησε από το 1935 έως το 1943. Δημιουργήθηκε από την κυβέρνηση του προέδρου Φράνκλιν Ρούζβελτ στο πλαίσιο του New Deal, με σκοπό την καταπολέμηση της ανεργίας μετά το παγκόσμιο οικονομικό κραχ της Μεγάλης Ύφεσης.
Οι ριζοσπαστικές μέθοδοι και η αυξανόμενη φήμη του Πόλοκ τράβηξαν γρήγορα την προσοχή των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Τον Αύγουστο του 1949, το περιοδικό Life δημοσίευσε ένα κύριο άρθρο θέτοντας το ερώτημα: «Τζάκσον Πόλοκ: Είναι ο σπουδαιότερος εν ζωή ζωγράφος στις Ηνωμένες Πολιτείες;» Το κείμενο γράφτηκε από σεβασμό και συνάμα ήταν χλευαστικό.
Τον Ιούλιο του 1943, ο Πόλοκ υπέγραψε συμβόλαιο με την Πέγκι Γκούγκενχαϊμ, την διάσημη συλλέκτη τέχνης, όπου ανέλαβε την παραγγελία να δημιουργήσει τοιχογραφία διαστάσεων 2,4 επί 6,1 μ., για την είσοδο στο νέο της αρχοντικό.
Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1940, ο Τζάκσον Πόλοκ παρουσίασε τους διάσημους με τεχνική drip painting (ζωγραφική με στάξιμο) οι οποίοι αντιπροσωπεύουν ένα από τα πιο πρωτότυπα έργα του αιώνα και άλλαξαν για πάντα την πορεία της αμερικανικής τέχνης.
O Πόλοκ, τοποθετούσε τους καμβάδες του ήταν στο πάτωμα ή πάνω σε έναν τοίχο, αντί να είναι στερεωμένοι σε καβαλέτο και άφηνε το χρώμα να στάζει από το δοχείο με το χρώμα. Αντί να χρησιμοποιεί το παραδοσιακό πινέλο, πρόσθετε βάθος στις εικόνες του χρησιμοποιώντας μαχαίρια, μυστρί ή ξυλάκια. Αυτή η μορφή ζωγραφικής είχε παρόμοιους δεσμούς με το σουρεαλιστικό κίνημα, καθώς είχε άμεση σχέση με τα συναισθήματα, την έκφραση και τη διάθεση του καλλιτέχνη και παρουσίαζε το συναίσθημα πίσω από τα έργα που σχεδίαζε.
Άλλη τεχνική που χρησιμοποιούσε είναι το splash painting (ζωγραφική με πιτσιλίσματα), που αντί να βασίζεται στην βαρύτητα και την κίνηση της μπογιάς για να καθοδηγήσει μακριές, κυκλικές γραμμές, όπως το drip painting, το χρώμα εφαρμόζεται με απότομη, δυνατή πιτσιλία. Στο splash painting ο καλλιτέχνης πετάει ανέμελα το χρώμα στην επιφάνεια του καμβά χρησιμοποιώντας πινέλα, ξυλάκια ή ακόμα και τα χέρια του.
Αν και δεν εφηύρε αυτές τις τεχνικές ο ίδιος, ο Πόλοκ τις κλιμάκωσε και τις μετέτρεψε σε πολιτιστικό φαινόμενο. Ο κορυφαίος Αμερικανός κριτικός Clement Greenberg στο δοκίμιό του “The Crisis of the Easel Picture” καθιερώθηκε το 1948 τον όρο “All-over” για να περιγράψει την επαναστατική φύση των έργων του Τζάκσον Πόλοκ. Ο όρος All-over ουσιαστικά σημαίνει: απουσία κέντρου βάρους στον εικόνα, κατάργηση της Θεωρίας Προοπτικής, Επανάληψη της Υφής. «Ο σύγχρονος καλλιτέχνης εργάζεται με τον χώρο και τον χρόνο και εκφράζει τα συναισθήματά του αντί να εικονογραφεί.» είχε πει ο Τζάκσον Πόλοκ για την αφηρημένη τέχνη.
Διάσημα έργα του με αυτή με drip painting και splash painting είναι τα ακόλουθα:
Ο Πόλοκ παντρεύτηκε την ζωγράφο Lee Krasner το 1945, οι οποίοι γνωρίστηκαν όταν εκθέσαν τα έργα τους στην Πινακοθήκη ΜακΜίλεν το 1942. Μετά τον γάμο, μετακόμισαν έξω από την πόλη στην περιοχή Σπρινγκς του Ιστ Χάμπτον στη νότια ακτή του Λονγκ Άιλαντ. Με τη βοήθεια ενός δανείου προκαταβολής από την Πέγκι Γκούγκενχαϊμ, αγόρασαν ένα ξύλινο σπίτι και έναν αχυρώνα στην οδό Σπρινγκς Φίρικι Ρόουντ 830. Ο Πόλοκ μετέτρεψε τον αχυρώνα σε στούντιο. Η επιρροή της Κράσνερ στην τέχνη του συζύγου της ήταν κάτι που οι κριτικοί άρχισαν να επανεκτιμούν από το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1960 λόγω της ανόδου του φεμινισμού εκείνη την εποχή. Η εκτεταμένη γνώση και η εκπαίδευσή της στη μοντέρνα τέχνη και τις τεχνικές τη βοήθησαν να ενημερώσει τον Πόλοκ για το πώς πρέπει να είναι η σύγχρονη τέχνη.
Το 1951, στο απόγειο της καριέρας του καλλιτέχνη, το περιοδικό Vogue δημοσίευσε φωτογραφίες μόδας του Cecil Beaton με μοντέλα να ποζάρουν μπροστά από τους πίνακες drip του Πόλοκ. Αν και ο Πόλοκ αμφισβητούσε συνεχώς την κατεύθυνση και την υποδοχή της τέχνης του.
Στο απόγειο της φήμης του, ο Πόλοκ εγκατέλειψε απότομα το στυλ drip. Το έργο του μετά το 1951 χρησιμοποιούσε πιο σκούρο σε χρώμα, συμπεριλαμβανομένης μιας συλλογής ζωγραφισμένης με μαύρο χρώμα σε καμβάδες χωρίς αστάρι. Το 1955, ο Πόλοκ ζωγράφισε τους δύο τελευταίους του πίνακες «Scent and Search».
Δεν ζωγράφισε καθόλου το 1956, αλλά έφτιαχνε γλυπτά στο σπίτι του Tony Smith, του Αμερικανού αρχιτέκτονα και γλύπτη, ο οποίος υπήρξε ένας από τους πιο στενούς του φίλους. Ο Πόλοκ δημιούργησε κατασκευές από σύρμα, γάζα και γύψο.
Εντωμεταξύ, η σχέση του Πόλοκ και την Lee Krasner άρχισε να καταρρέει το 1956, λόγω του εθισμού του στοκ αλκοόλ και της απιστίας του με την ζωγράφο Ruth Kligman. Στις 11 Αυγούστου 1956, στις 10:15 μ.μ., ο Πόλοκ σκοτώθηκε σε τροχαίο ατύχημα ενώ οδηγούσε υπό την επήρεια αλκοόλης. Εκείνη την εποχή, η σύζυγος του φιλοξενείτο σε φίλους της στην Ευρώπη. Όταν επέστρεψε άκουσε τα νέα από μια φίλη. Για το υπόλοιπο της ζωής της, η χήρα του Πόλοκ διαχειριζόταν την περιουσία του και διασφάλιζε ότι η φήμη του Πόλοκ παρέμενε ισχυρή παρά τις μεταβαλλόμενες τάσεις στον κόσμο της τέχνης.
Τη δεκαετία του 1960, ο Τζάκσον Πόλοκ θεωρείτο μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στον κόσμο της τέχνης. Ο Τζάκσον Πόλοκ δημιούργησε περίπου 363 πίνακες ζωγραφικής κατά τη διάρκεια της σύντομης ζωής του. Η Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσιγκτον διαθέτει τα περισσότερα έργα του καλλιτέχνη.
Δες έργα κι άλλα έργα του Jackson Pollock στην επίσημη ιστοσελίδα του: www.jackson-pollock.org
