Σήμερα 17 Οκτωμβρίου, είναι η Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Φτώχειας που καθιερώθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη και αποτελεί ευκαιρία να αναστοχαστούμε για τα κοινωνικά προβλήματα και τις προκλήσεις που συνεχίζουν να ταλαιπωρούν την κοινωνία. Στην Κύπρο, οι πιο πρόσφατες διαθέσιμες στατιστικές είναι για το 2024 και δείχνουν μικρές βελτιώσεις σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, αν και ακόμα τα στατιστικά φτώχειας είναι υψηλά για μία χώρα με πληθισμό μόλις 1.358.282 (2024). 

Από την επίσημη έρευνα «Income and Living Conditions – SILC / EU SILC» για το 2024 (με εισοδήματα 2023), προκύπτουν τα εξής:

  • Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (AROPE) ήταν 17,1 % (περίπου 164.000 άτομα). Το 2023 αναθεωρημένα είχε αναφερθεί 17,4 %.
  • Το τμήμα του πληθυσμού «at risk of poverty» (δηλαδή εισόδημα κάτω από το όριο φτώχειας) μειώθηκε στο 14,6 % το 2024, από 14,9 % το 2023.
  • Το κατώφλι φτώχειας (60 % του διάμεσου ισοδύναμου εισοδήματος) για το 2024 ορίστηκε σε €12.400 για μονοπρόσωπο νοικοκυριό και €26.039 για νοικοκυριό με δύο ενήλικες και δύο παιδιά κάτω των 14 ετών — αύξηση ~7,4 %.
  • Το ισοδύναμο διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα ανά άτομο αυξήθηκε σε €20.667 το 2024, από €19.247 το 2023.
  • Πριν τις κοινωνικές μεταβιβάσεις (συντάξεις + παροχές), το ποσοστό κινδύνου θα ήταν 34,2 %. Με μόνο τις συντάξεις μειώνεται στο 21,0 %, και με όλες τις παροχές φτάνει στο 14,6 %.
  • Η ένδειξη «πολύ χαμηλής εργασιακής έντασης» μειώθηκε από 4,5 % σε 4,2 % το 2024.
  • Η «σοβαρή υλική & κοινωνική στέρηση» σημείωσε ελαφρά άνοδο, από 2,4 % σε 2,5 %.
  • Σχετικά με τα παιδιά (< 18 ετών): το ποσοστό των παιδιών που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας / κοινωνικού αποκλεισμού μειώθηκε από 16,7 % το 2023 σε 14,8 % το 2024 (~26.000 παιδιά).

Αυτές οι μεταβολές έστω και μικρές υποδεικνύουν μια τάση σταθεροποίησης ή ελαφρά βελτίωσης. Όμως η κοινωνική ανισότητα μεταξύ των φύλων παραμένει εμφανής: οι γυναίκες εξακολουθούν να βρίσκονται σε υψηλότερο ποσοστό κινδύνου (περίπου 18,5 %) σε σχέση με τους άντρες (15,6 %). Η διαφορά αυτή αντικατοπτρίζει ευρύτερες ανισότητες στην αγορά εργασίας, στις συντάξεις και στη φροντίδα ανηλίκων ή ηλικιωμένων.

Πηγή: Survey on Income and Living Conditions of the Households: Risk Of Poverty 2024: www.gov.cy 

Το 2025, η οικονομική πίεση από την αύξηση των τιμών στα τρόφημα, την ενέργεια, τα ενοίκια έχουν ξεπεράσει την αύξηση στα εισοδήματα, και ενδέχεται να επιδεινωθούν οι δείκτες φτώχειας. Οι κρατικές παρεμβάσεις παίζουν καθοριστικό ρόλο στη μείωση της φτώχειας. Αν δεν υπήρχαν καθόλου κοινωνικές μεταβιβάσεις (όπως συντάξεις και επιδόματα), το ποσοστό κινδύνου φτώχειας θα ήταν πολύ μεγαλύτερο. Το κράτος πρέπει να λάβει ενέργειες για ενίσχυση της κοινωνικής πρόνοιας (επιδόματα) και για πολιτικών ελάφρυνσης των συμπολιτών μας που βρίσκονται σε όρια φτώχειας.