Υπάρχουν άνθρωποι που δεν ψάχνουν φίλους· ψάχνουν ευκαιρίες. Και υπάρχουν άνθρωποι που, χωρίς να το καταλαβαίνουν, γίνονται το τέλειο έδαφος για να φυτρώσουν αυτές οι ευκαιρίες. Η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η ανάγκη για αποδοχή, η δυσκολία στο να θέτεις όρια, όλα αυτά μπορούν να μετατραπούν σε όπλα στα χέρια επιτήδειων που αυτοβαφτίζονται «φίλοι».
Η έλλειψη προσωπικότητας δεν σημαίνει ότι κάποιος είναι «κενός». Σημαίνει ότι δεν έχει ακόμη χτίσει έναν σταθερό εσωτερικό πυρήνα. Δεν έχει μάθει να ακούει τις ανάγκες του, να αναγνωρίζει τις αξίες του, να υπερασπίζεται τον εαυτό του.
Και όταν δεν ξέρεις ποιος είσαι, αφήνεις τους άλλους να σου πουν ποιος πρέπει να είσαι.
Αυτό το κενό το αναγνωρίζουν αμέσως οι άνθρωποι που λειτουργούν χειριστικά. Δεν χρειάζεται καν να προσπαθήσουν πολύ. Αρκεί να προσφέρουν λίγη προσοχή, λίγη επιβεβαίωση, λίγη «φιλία» και ξαφνικά αποκτούν πρόσβαση σε έναν άνθρωπο που διψά για αναγνώριση.
Οι επιτήδειοι δεν εμφανίζονται ποτέ ως επιτήδειοι. Εμφανίζονται ως: οι πιο καλοί ακροατές, οι πιο «υποστηρικτικοί», οι πιο «ειλικρινείς», οι πιο «αυθεντικοί». Μέχρι να καταλάβεις ότι η υποστήριξή τους έχει κόστος. Ότι η ειλικρίνειά τους είναι μαχαίρι. Ότι η αυθεντικότητά τους είναι ρόλος. Αυτοί οι άνθρωποι τρέφονται από την αδυναμία του άλλου. Όχι επειδή είναι δυνατοί, αλλά επειδή δεν αντέχουν να σταθούν απέναντι σε κάποιον που έχει προσωπικότητα, όρια και αυτοσεβασμό.
Πώς λειτουργεί ο μηχανισμός; Η διαδικασία είναι σχεδόν πάντα η ίδια: Εντοπίζουν την ανασφάλεια. Τη μυρίζονται όπως το αίμα στο νερό. Προσφέρουν «φιλία» με δόσεις αποδοχής. Σε κάνουν να νιώθεις ότι επιτέλους κάποιος σε βλέπει. Σιγά-σιγά υπονομεύουν την αυτοεικόνα σου. Με σχόλια, με συγκρίσεις, με «αστεία». Σε κάνουν να πιστεύεις ότι τους χρειάζεσαι. Ότι χωρίς αυτούς δεν έχεις αξία, δεν έχεις φωνή, δεν έχεις θέση. Σε χρησιμοποιούν. Για συναισθηματική στήριξη, για κοινωνικό όφελος, για επιβεβαίωση, για οτιδήποτε. Και το πιο τραγικό; Όταν έχεις χαμηλή αυτοεκτίμηση, συχνά δεν βλέπεις τίποτα από αυτά. Νομίζεις ότι έτσι είναι οι φιλίες. Ότι έτσι είναι η αγάπη. Ότι έτσι είναι η ζωή.
Κάποια στιγμή όμως, κάτι μέσα σου αρχίζει να αντιδρά. Μια μικρή φωνή που λέει: «Δεν μου αξίζει αυτό.» «Δεν νιώθω καλά.» «Κάτι δεν πάει σωστά.» Αυτή η φωνή είναι η αρχή της προσωπικότητας. Είναι το πρώτο λιθαράκι της αυτοεκτίμησης. Είναι η στιγμή που αρχίζεις να βλέπεις καθαρά.
Και τότε, οι «φίλοι» που σε χρησιμοποιούσαν αρχίζουν να δυσανασχετούν. Γιατί δεν τους βολεύει ένας άνθρωπος που ξυπνά. Δεν τους βολεύει κάποιος που αρχίζει να λέει «όχι». Δεν τους βολεύει κάποιος που αποκτά φωνή.
Η λύση δεν είναι να αλλάξεις τους άλλους, είναι να χτίσεις εσένα Η αυτοεκτίμηση δεν χαρίζεται. Χτίζεται. Η προσωπικότητα δεν εμφανίζεται από τη μια μέρα στην άλλη. Διαμορφώνεται. Και όσο περισσότερο γνωρίζεις τον εαυτό σου, τόσο λιγότερο χώρο αφήνεις σε όσους θέλουν να σε χειριστούν. Όσο πιο σταθερά είναι τα όριά σου, τόσο πιο εύκολα ξεχωρίζεις τους πραγματικούς φίλους από τους «φίλους». Όσο πιο πολύ σέβεσαι εσένα, τόσο πιο δύσκολο είναι για κάποιον να σε χρησιμοποιήσει.
Τελικά… Η έλλειψη προσωπικότητας και η χαμηλή αυτοεκτίμηση είναι αφετηρία. Είναι και πρόσκληση για όσους ξέρουν να εκμεταλλεύονται. Το ζητούμενο δεν είναι να φοβηθείς τους άλλους. Είναι να μάθεις να στέκεσαι απέναντί τους με καθαρή φωνή και γερά θεμέλια. Γιατί όταν ξέρεις ποιος είσαι, κανείς δεν μπορεί να σου πει ποιος πρέπει να είσαι.
