Στις 14 Δεκεμβρίου 2022, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ενέκρινε ψήφισμα στην 77η σύνοδό της για την ανακήρυξη της 30ής Μαρτίου ως Παγκόσμιας Ημέρας Μηδενικών Αποβλήτων, η οποία τηρείται ετησίως. Η ημέρα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για την υπενθύμιση ότι η σπατάλη έχει σοβαρό αντίκτυπο στο περιβάλλον αλλά και τον ίδιο τον άνθρωπο.
Η ανθρωπότητα παράγει ετησίως πάνω από 2 δισεκατομμύρια τόνους αστικών στερεών αποβλήτων. Χωρίς άμεση δράση, ο αριθμός αυτός αναμένεται να φτάσει τα 3,8 δισεκατομμύρια έως το 2050. Η κακή διαχείριση των απορριμμάτων ενισχύει την κλιματική κρίση, καθώς η σπατάλη τροφίμων και μόνο ευθύνεται για το 8-10% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ενώ, περίπου 14 εκατομμύρια τόνοι πλαστικών αποβλήτων καταλήγουν στα υδάτινα οικοσυστήματα κάθε χρόνο. Τέλος, το 19% των διαθέσιμων τροφίμων παγκόσμια σπαταλιέται ενώ την ίδια στιγμή εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως υποφέρουν από πείνα.
Το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP) και το Πρόγραμμα Ανθρώπινων Οικισμών των Ηνωμένων Εθνών (UN-Habitat) διευκολύνουν από κοινού την τήρηση της Παγκόσμιας Ημέρας Μηδενικών Αποβλήτων. Η προώθηση πρωτοβουλιών μηδενικών αποβλήτων μέσω αυτής της διεθνούς ημέρας μπορεί να συμβάλει στην προώθηση όλων των στόχων και των επιδιώξεων της Ατζέντας του 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών. Αυτοί οι στόχοι αφορούν όλες τις μορφές αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας και σπατάλης τροφίμων, της εξόρυξης φυσικών πόρων και των ηλεκτρονικών αποβλήτων.
Η Παγκόσμια Ημέρα Μηδενικών Αποβλήτων 2026 εστιάζεται στα τρόφιμα – τι τρώμε, τι σπαταλάμε και πώς μπορούμε να προχωρήσουμε προς ένα πιο “κυκλικό” μέλλον.
Ο κόσμος σπαταλά τρόφιμα σε εκπληκτική κλίμακα. Κάθε χρόνο πετάμε περίπου 1 δισεκατομμύριο τόνους βρώσιμων τροφίμων, σχεδόν το ένα πέμπτο όλων των τροφίμων που διατίθενται στους καταναλωτές. Αυτό επηρεάζει τόσο τους ανθρώπους όσο και το περιβάλλον. Περίπου το 60% της σπατάλης τροφίμων συμβαίνει σε επίπεδο νοικοκυριών. Το υπόλοιπο προέρχεται κυρίως από την εστίαση και το λιανικό εμπόριο, αποτέλεσμα αναποτελεσματικών συστημάτων τροφίμων – συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής, της διανομής και της κατανάλωσης.
Οι χώρες με την υψηλότερη συνολικπη σπατάλη τροφίφων ανά νοικοκυριό είναι οι: Κίνα, Ινδία, ΗΠΑ, Πακιστάν, Νιγηρία, Ινδονησία, Μπαγκλαντές, Νότια Αφρική. Ενώ στις ευρωπαϊκές χώρες, η ετήσια σπατάλη τροφίμων υπολογίζεται σε πάνω από 59 εκατομμύρια τόνους, που αντιστοιχούν σε 132 κιλά ανά άτομο.
*Πάτησε εδώ για να δεις τη Σπατάλη Τροφίμων ανά χώρα: worldpopulationreview.com
Οι επιπτώσεις από την σπατάλη τροφίμων στην Ευρώπη είναι οι εξής:
- Στη σπατάλη τροφίμων οφείλεται το 16% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου του συστήματος τροφίμων της ΕΕ.
- Έως και 132 δισ. ευρώ χάνονται κάθε χρόνο λόγω της σπατάλης τροφίμων.
- Σχεδόν 33 εκατομμύρια άνθρωποι στην ΕΕ δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να απολαμβάνουν ένα πλήρες γεύμα τις μισές ημέρες, τη στιγμή που τόνοι τροφίμων καταλήγουν στα σκουπίδια.
Η Παγκόσμια Ημέρα Μηδενικών Αποβλήτων ενθαρρύνει τις κυβερνήσεις, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες να υιοθετήσουν υπεύθυνα πρότυπα κατανάλωσης και παραγωγής, μέσω της κυκλικότητας (circularity). Η κυκλικότητα αναφέρεται στο μοντέλο της κυκλικής οικονομίας, όπου ο στόχος είναι η ελαχιστοποίηση των απορριμμάτων και η μέγιστη αξιοποίηση των πόρων.
Σε αντίθεση με το παραδοσιακό “γραμμικό” μοντέλο (παράγω – καταναλώνω – πετάω), η κυκλικότητα βασίζεται στις εξής αρχές:
- Επαναχρησιμοποίηση & Επισκευή: Παράταση της διάρκειας ζωής των προϊόντων ώστε να μην γίνονται πρόωρα σκουπίδια.
- Αναγέννηση: Χρήση υλικών που μπορούν να επιστρέψουν στο περιβάλλον με ασφάλεια ή να ανακυκλωθούν πλήρως.
- Σχεδιασμός χωρίς απόβλητα: Τα προϊόντα σχεδιάζονται εξαρχής έτσι ώστε τα εξαρτήματά τους να αποσυναρμολογούνται και να ξαναχρησιμοποιούνται εύκολα.
Επιπλέον, το Food Waste Breakthrough είναι μια πρωτοβουλία του Περιβαλλοντικού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών (UNEP) και των συνεργατών του, που στοχεύει στη μείωση των παγκόσμιων απορριμμάτων τροφίμων στο μισό έως το 2030. Ξεκίνησε επίσημα στο πλαίσιο των λύσεων για το κλίμα 2030 (COP30) για την αντιμετώπιση της πείνας, των εκπομπών μεθανίου (έως 7%) και την ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας.
Ενώ, το Zero Waste Europe (ZWE) είναι το κορυφαίο ευρωπαϊκό δίκτυο κοινοτήτων, ειδικών και οργανώσεων (39 μέλη σε 30 χώρες) που προωθεί ένα μέλλον όπου τα προϊόντα σχεδιάζονται για να επαναχρησιμοποιούνται και οι πόροι παραμένουν στην οικονομία αντί να καταλήγουν σε χωματερές ή αποτεφρωτήρες
Ένα μέλλον με μηδενικά απόβλήτα είναι εφικτό όταν όλοι συνεργαζόμαστε – να κάνουμε το καθήκον μας καταναλώνοντας με σύνεση.
