Εν έτη 2026, είνα αδιανόητο να υπάρχει κράτος που να μην επιτρέπει τα θεμελιώδη δικαιώματα της εκπαίδευσης και της εργασίας, λόγω θρησκευτικών πεποιθήσεων. Και δυστυχώς ως γνωστό το Αφγανιστάν αποτελεί αυστηρό Ισλαμικό Κράτος και βρίσκεται αντιμέτωπο με τη σοβαρότερη κρίση για τα δικαιώματα των γυναικών παγκοσμίως, κατηγορείται ακόμη και για τη νομιμοποιήση παιδοφιλικών γάμων.
Από την ανάληψη της εξουσίας, η κυβέρνηση των Ταλιμπάν έχει θεσπίσει συστηματικά κανονισμούς που αποσκοπούν στην πλήρη εξαφάνιση των γυναικών από τη δημόσια ζωή.
Το 1919, οι Αφγανές γυναίκες απέκτησαν το δικαίωμα ψήφου και το 1920 άνοιξε το πρώτο σχολείο θηλέων. Τη δεκαετία του 1970, η αφγανική κυβέρνηση αύξησε την ηλικία γάμου για τις γυναίκες από τα 18 στα 21, κατάργησε την πολυγαμία και εισήγαγε την υποχρεωτική εκπαίδευση για τις γυναίκες. Ωστόσο, μετά τη νίκη τους κατά της Σοβιετικής Ένωσης στα τέλη της δεκαετίας του 1980, οι Μουτζαχεντίν και αργότερα οι Ταλιμπάν έθεσαν σε εφαρμογή αυστηρούς περιορισμούς στα δικαιώματα των γυναικών, σε πολλούς τομείς.
Οι νόμοι στο Αφγανιστάν που καταπατούν τα ανθρώπινα δικαιώματα των γυναικών
Οι Ταλιμπάν, το πολιτικό-ισλαμικό κίνημα και τρομοκρατική οργάνωση, αναλάβαν την εξουσία του Αφγανιστάν τον Αύγουστο του 2021 και ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός τους, αλλά και η διαφθορά εμπόδισαν την τήρηση πολλών νόμων που αφορούν τις ελευθερίες των γυναικών.
Σήμερα οι Αφγανές γυναίκες στερούνται την ευκαιρία να ενταχθούν στο εργατικό δυναμικό, δεν έχουν πρόσβαση σε κρατικές και μη υπηρεσίες χωρίς άνδρα συγγενή να τις συνοδεύει ενώ τα κορίτσια εξακολουθούν να στερούνται του δικαιώματός τους στην εκπαίδευση.
Οι γυναίκες υποχρεύνται να φορούν την μπούργκα (Chadari), που καλύπτει πλήρως το σώμα και το πρόσωπο. Εάν δεν συμμορφώνονται με τους αυστηρούς κανόνες ένδυσης, οι γυναίκες αντιμετωπίζουν σωματική βία, συλλήψεις και μαστιγώσεις.
Συγκλονιστικό είναι το γεγονός πως ενέτη 2026, το Αφγανιστάν παραμένει η μοναδική χώρα στον κόσμο που απαγορεύει θεσμικά την εκπαίδευση σε κορίτσια εφηβικής ηλικίας. Τα κορίτσια επιτρέπεται να πηγαίνουν σχολείο μόνο μέχρι την ηλικία των 12 ετών. Τον Δεκέμβριο του 2022, οι Ταλιμπάν απαγόρευσαν τη φοίτηση των γυναικών και στα πανεπιστήμια. Πριν από αυτή την απόφαση, περισσότερες από 100.000 Αφγανές σπούδαζαν σε δημόσια και ιδιωτικά ιδρύματα.
Οι Ταλιμπάν θέλωντας να αποκλείσουν τις γυναίκες από την δημόσια ζωή, τους απαγόρευσαν να εργάζονται στο μεγαλύτερο μέρος της αγοράς εργασίας. Τερμάτισαν επίσημα τη σύμβασή τους γυναικών δημόσιων υπαλλήλων, αφήνοντας χιλιάδες οικογένειες χωρίς εισόδημα. Αξιωματούχοι φέρονται να έχουν κλείσει μέχρι και κέντρα αισθητικής που λειτουργούν από γυναίκες στα σπίτια τους και γυναικείους ραδιοφωνικούς σταθμούς σε διάφορες επαρχίες, ανέφερε η UNAMA (United Nations Assistance Mission in Afghanistan). Πολλές γυναίκες στρέφονται στην άτυπη οικονομία (χειροτεχνίες, ραπτική, εγχώρια παραγωγή) για να επιβιώσουν, αν και η πρόσβαση σε τράπεζες και κεφάλαια είναι σχεδόν αδύνατη.
Βάση επίσημου διατάγματος, απαγορεύεται σε οποιαδήποτε γυναίκα να ταξιδέψει σε απόσταση μεγαλύτερη των 72-77 χιλιομέτρων από το σπίτι της, αν δεν συνοδεύεται από έναν στενό άνδρα συγγενή (σύζυγο, πατέρα, αδελφό ή γιο), ο οποίος ονομάζεται μαχράμ (mahram). Περιττό να αναφέρω πως αυτό αποκλείει το γεγονός να ταξιδέψουν μόνες τους και να ζητήσουν άσυλο.
Στην επαρχία Κανταχάρ, οι de facto επιθεωρητές ζήτησαν από τους καταστηματάρχες σε μια αγορά να αναφέρουν γυναίκες χωρίς συνοδεία άνδρα κηδεμόνα και να τους απαγορεύσουν την είσοδο στα καταστήματά τους.
Επίσης, έχει απαγορευτεί στους οδηγούς ταξί και λεωφορείων να επιβιβάζουν γυναίκες που δεν φορούν το πλήρες ισλαμικό κάλυμμα (χιτζάμπ/μπούρκα) ή που μετακινούνται ασυνόδευτες. Παράλληλα, έχει καταργηθεί πλήρως η έκδοση αδειών οδήγησης για τις γυναίκες.
Οι περιορισμοί στη μετακίνηση έχουν επεκταθεί σε τέτοιο βαθμό που οι Ταλιμπάν έχουν διατάξει ιδιωτικές επιχειρήσεις, δημόσιες υπηρεσίες και ιατρικές κλινικές να μην εξυπηρετούν γυναίκες που προσέρχονται χωρίς άνδρα συνοδό. Αυτό σημαίνει ότι μια γυναίκα συχνά δεν μπορεί να πάει ούτε στο νοσοκομείο μόνη της.
Επίσης, Οργανώσεις όπως Human Rights Watch έχουν καταγράψει ότι σε επαρχίες όπως η Χεράτ, απαγορεύεται αυστηρά σε γυναίκες γιατρούς, νοσηλεύτριες και ασθενείς να εισέλθουν στα νοσοκομεία εάν δεν φορούν πλήρη μπούργκα, αφήνοντας γυναίκες χωρίς πρόσβαση σε επείγουσα ιατρική φροντίδα.
Ο γάμος ανηλίκων φαίνεται να έχει αναγνωριστεί νομικά για πρώτη φορά από τους Ταλιμπάν. Έχει θεσπίστει νόμος που επιτρέπει σε κορίτσια ηλικίας μόλις 9 ετών να παντρεύονται. Αυτή η ρύθμιση συνδέει την ηλικία συναίνεσης και γάμου με το ισλαμικό δίκαιο, καταργώντας το προηγούμενο όριο των 16 ετών που ίσχυε βάσει νόμου μέχρι την κατάληψη της εξουσίας. Ο ισλαμικός Νόμος της Σαρίας δεν αναγνωρίζει την παιδεραστία ως εγκληματική πράξη, καθώς ανάμεσα στις 11 συζυγούς του Προφήτης Μωάμεθ ήταν και ένα ανήλικο κορίτσι.
Οι ακτιβιστές τονίζουν ότι οι νέοι νόμοι καθιστούν σχεδόν αδύνατο για τα κορίτσια και τις νεαρές γυναίκες να ζητήσουν διαζύγιο παρά τη θέληση των συζύγων τους. Μια άτυπη εκτίμηση έδειξε ότι από τότε που οι Ταλιμπάν τους είχαν απαγορεύσει την εκπαίδευση, περίπου το 70% είχε αναγκαστεί σε πρόωρο ή αναγκαστικό γάμο και ότι το 66% αυτών των γάμων αφορούσε κορίτσια κάτω των 18 ετών.
Το Μάϊο του 2026, ένα 15χρονο κορίτσι στην επαρχία Νταϊκούντι, στο κεντρικό Αφγανιστάν, πέθανε αφού υπέμεινε μήνες ενδοοικογενειακής βίας, συμπεριλαμβανομένων σοβαρών ξυλοδαρμών από τον σύζυγό της. Ο πατέρας της είπε ότι η κόρη του είχε παντρευτεί τον ξάδερφό της πριν από οκτώ μήνες, αλλά η βία ξεκίνησε μόλις δύο μήνες μετά τον γάμο. Μετά από κάθε ξυλοδαρμό, είπε, οι τοπικοί Αφγανοί πρεσβύτεροι παρενέβησαν και την έπεισαν να παραμείνει στον γάμο.
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), η χρήση του δημόσιου μαστιγώματος από το Ανώτατο Δικαστήριο των Ταλιμπάν έχει αυξηθεί κατακόρυφα. Μόνο το 2025, τουλάχιστον 170 γυναίκες μαστιγώθηκαν δημόσια για διάφορα αδικήματα, ανάμεσα στα οποία περιλαμβάνονται η «ανάρμοστη συμπεριφορά» και η παραβίαση των ισλαμικών κωδίκων.
Το Αφγανικό κράτος αρνείται την κατηγορία καταπάτησης των δικαιώματων των γυναικών καθώς θεωρούν θέλημα Θεού την επιβολή του Νόμου της Σάρια
Οι Ταλιμπάν ισχυρίζονται ότι υποστηρίζουν τα δικαιώματα των γυναικών και αρνούνται τις κατηγορίες από διεθνής οργανισμούς, παρά τα τεκμηριωμένα στοιχεία από την έκθεση των Ηνωμένων Εθνών.
Ο εκπρόσωπος των Ταλιμπάν, Ζαμπιχουλάχ Μουτζαχίντ, σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις 8 Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας δήλωσε: «Η διασφάλιση της αξιοπρέπειας, της τιμής και των δικαιωμάτων των γυναικών που βασίζονται στη Σαρία παραμένει ύψιστη προτεραιότητα για το Ισλαμικό Εμιράτο»
«Όλα τα θεμελιώδη δικαιώματα που παρέχονται στις Αφγανές γυναίκες έχουν διαφυλαχθεί σε αυστηρή συμφωνία με τον ισλαμικό νόμο της Σαρία, καθώς και με τα πολιτιστικά και παραδοσιακά πλαίσια της αφγανικής κοινωνίας», πρόσθεσε.
Ο νόμος της Σαρία βασίζεται στο κοράνι και τις διδασκαλίες του προφήτη Μωάμεθ. Στο άρθρο “Ο Νόμος της Σαρία στο Ιράν” μπορείς να διαβάσεις τον ορισμό, τις βασικές νομοθεσίες και ποινές του νόμου της Σαρία.
Το 2025, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) εξέδωσε εντάλματα σύλληψης για τον ηγέτη των Ταλιμπάν Χαϊμπατουλάχ Ακχουντζάντα και τον Πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου Αμπντούλ Χακίμ Χακάν για δίωξη λόγω φύλου, ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας βάσει του Καταστατικού της Ρώμης. Οι Ταλιμπάν απέρριψαν την απόφαση, επικαλούμενοι την εθνική κυριαρχία και τις θρησκευτικές παραδόσεις.
Οι περιορισμοί και οι βάναυσοι νόμοι στο Αφγανιστάν δεν περιορίζονται μόνο στις γυναίκες
Οι αρχές των Ταλιμπάν έχουν αυξήσει την επιβολή κατασταλτικών περιορισμών στα μέσα ενημέρωσης, έχουν εντείνει τις σωματικές τιμωρίες και την καταστολή της θρησκευτικής ελευθερίας.
Μεταξύ 17 Ιανουαρίου και 3 Φεβρουαρίου του 2025 στην επαρχία Μπανταχσάν στο βορειοανατολικό Αφγανιστάν, τουλάχιστον 50 Ισμαηλίτες άνδρες απομακρύνθηκαν από τα σπίτια τους τη νύχτα και αναγκάστηκαν να ασπαστούν το σουνιτικό Ισλάμ υπό την απειλή βίας, αναφέρει η έκθεση.
Το 2025, το de facto Ανώτατο Δικαστήριο του Αφγανιστάν ανακοίνωσε δημόσιες «μαστιγώσεις» τουλάχιστον 1.110 ατόμων, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον 940 ανδρών και 170 γυναικών. Έχουν μαστιγωθεί κυρίως για τα αδικήματα μοιχείας και ομοφυλοφιλίας.
Οργανώσεις που πολεμούν κατά των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν
Υπάρχουν ένοπλες οργανώσεις που πολεμούν κατά των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν και χωρίζονται σε δύο εντελώς διαφορετικά στρατόπεδα: στις δημοκρατικές/εθνικιστικές οργανώσεις, που αποτελούνται από πρώην στρατιωτικούς και πολιτικούς της ανατραπείσας αφγανικής κυβέρνησης και στις ακραίες ισλαμιστικές τρομοκρατικές οργανώσεις, που ανταγωνίζονται τους Ταλιμπάν για την εξουσία. To άρθρο «Τρομοκρατικές Οργανώσεις και Ισλάμ» εξηγεί πως το κοράνι ενθαρρύνει τους τρομοκράτες.
Οι ένοπλες οργανώσεις που μάχονται με στόχο την ανατροπή των Ταλιμπάν και την αποκατάσταση της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ισότητας των φύλων είναι οι εξής: Εθνικό Μέτωπο Αντίστασης (National Resistance Front – NRF), Μέτωπο Ελευθερίας του Αφγανιστάν (Afghanistan Freedom Front – AFF), Ισλαμικό Εθνικό Κίνημα Απελευθέρωσης του Αφγανιστάν. Διεξάγουν κυρίως ανταρτοπόλεμο (hit-and-run) και στοχευμένες επιθέσεις, χωρίς να ελέγχουν μόνιμα εδάφη.
Δυστυχώς, οι διεθνείς οργανισμοί, όπως ο ΟΗΕ αντιμετωπίζουν τεράστια δομικά και νομικά εμπόδια, τα οποία τους εμποδίζουν να παρέμβουν αποτελεσματικά σε κρίσεις όπως αυτή του Αφγανιστάν.
Η Αποστολή Βοήθειας των Ηνωμένων Εθνών στο Αφγανιστάν, γνωστή ως UNAMA είναι μια ειδική πολιτική αποστολή που ιδρύθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ τον Μάρτιο του 2002. Κύριως σκοπός της είναι να παρακολουθεί και καταγράφει περιστατικά που βλάπτουν τον άμαχο πληθυσμό, τις γυναίκες, παιδιά και μειονότητες και παρεμβαίνει για την ασφάλειά τους. Συντονίζει τη συνεργασία μεταξύ διεθνών οργανισμών και μη κυβερνητικών οργανώσεων για τη διανομή τροφίμων, ιατρικής περίθαλψης και τη στήριξη εκατομμυρίων Αφγανών πολιτών.
Οι Ταλιμπάν συνεχίζουν να επιβάλλουν την καθολική απαγόρευση εισόδου των Αφγανών γυναικών στα γραφεία του ΟΗΕ. Αυτό σημαίνει ότι το γυναικείο προσωπικό της UNAMA δεν μπορεί να εργαστεί στο πεδίο. Ως αποτέλεσμα, η αποστολή αδυνατεί να προσεγγίσει με ασφάλεια τις Αφγανές γυναίκες και τα παιδιά για να καταγράψει παραβιάσεις δικαιωμάτων ή να μοιράσει βοήθεια.
Από τα προαναφερόμενα, αντιλαμβανόμαστε πως ο νόμος της Σαρία είναι παράλογος, καθώς έχει νομιμοποιήσει την παιδοφιλία και τη βία κατά των γυναικών, αλλόθρησκων και ομοφυλοφίλων. Και δυστυχώς δικαστήρια της Σαρία υπάρχουν σε πολλές χώρες, όπως Ιράν, Αίγυπτος, Συρία, Ιορδανία, Πακιστάν, Μπαγκλαντές, Ιράκ, Σουδάν, Σομαλία, Υεμένη, Νιγηρία, Σαουδική Αραβία. Όμως καμία χώρα δεν είναι τόσο αυστηρά ισλαμική όσο το Αφγανιστάν, που κατέχει την πρωτιά στην καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μετά ακολουθεί το Ιραν και η Υεμένη.
Η κατάσταση στο Αφγανιστάν είναι δύσκολη και δυστυχώς πολύ δύσκολο να ανατραπεί. Όπως απέδειξαν οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις προς τα τέλη του 2025, στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, η κυβέρνηση εκτιμάτε πως σκότωσε μεταξύ 12.000 και 36.500 διαδηλωτών. Ο νόμος της Σαρία είναι αυστηρός και δεν επιτρέπει το θεμελιώδη δικαίωμα ελευθερίας λόγου.
Κλείνοντας, θέτω αυτό το ερώτημα στους κυβερνώντες; Είναι σώφρων οι Ευρωπαϊκές χώρες να συνεχίζουν να δέχονται ακαταλόγιστα μετανάστες από τρίτες χώρες με ισλαμικό νόμο; Καιρός είναι να κλείσουμε όλοι τα σύνορα μας όπως η Πολωνία και να σώσουμε την κουλτούρα και τον πολιτισμό μας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο ήδη καταφέραν φανατικοί μουσουλμάνοι να καθίσουν σε κυβερνητικές θέσεις, λόγο της αλόγιστης μετανάστευσης και ήδη εκφράσαν την θέληση τους για ίδρυση δικαστηρίων Σαρία στη χώρα. Η μετανάστευση πρέπει να γίνεται με σύνεση και πιο αυστηρά κριτήρια, καθώς συνάμα αυξάνει και την εγκληματικότητα. Καιρός είναι να προστατεύσουμε τον πολιτισμό μας και να ενισχύσουμε την ασφάλεια της κοινωνίας.
Πηγές:
1. United Nations:
- Afghanistan: Taliban restrictions on women’s rights intensify
- Four years on, here’s what total exclusion of women in Afghanistan looks like
- Afghanistan: UN experts condemn Taliban’s surging use of corporal punishment
- UNAMA Human Rights
Report – Afghanistan’s human rights situation “continues to deteriorate dramatically
6. unesco.org
7. hrw.org