Η σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση παιδιών αποτελεί παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στις 7 Νοεμβρίου 2022, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ενέκρινε το ψήφισμα A/RES/77/8, ανακηρύσσοντας την 18η Νοεμβρίου κάθε έτους ως Παγκόσμια Ημέρα για την Πρόληψη και την Θεραπεία από τη Σεξουαλική Εκμετάλλευση, Κακοποίηση και Βία Παιδιών.
Αμέτρητοι νέοι πέφτουν θύματα σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης, διατρέχοντας όλα τα έθνη και τα κοινωνικά στρώματα. Τα παιδιά, ιδίως τα κορίτσια, διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να βιώσουν καταναγκαστικό σεξ και σεξουαλική εκμετάλλευση, κακοποίηση και βία, τόσο στο διαδίκτυο όσο και εκτός διαδικτύου, και είναι επίσης μια κοινή κατάσταση κατά τη διάρκεια ένοπλων συγκρούσεων.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, εκτιμάται ότι περίπου 120 εκατομμύρια κορίτσια κάτω των 20 ετών έχουν υποστεί διάφορες μορφές εξαναγκαστικής σεξουαλικής επαφής. Αν και δεν υπάρχουν συνολικές παγκόσμιες εκτιμήσεις για τη σεξουαλική βία κατά των αγοριών, διαθέσιμα δεδομένα από 24 χώρες –κυρίως υψηλού και μεσαίου εισοδήματος – υποδεικνύουν ότι τα ποσοστά κυμαίνονται μετ αξύ 8% και 31% για τα κορίτσια και 3% έως 17% για τα αγόρια κάτω των 18 ετών.
Η ανεπαρκής δράση ή τα μέτρα για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών, όπως η αύξηση των ανισοτήτων, η επιδείνωση της φτώχειας και οι διαρθρωτικές διακρίσεις σε αλληλοεπικαλυπτόμενους λόγους, συνεχίζουν να επιδεινώνουν τις καταστάσεις που εκθέτουν τα παιδιά σε εκμετάλλευση, κακοποίηση και βία. Τα παιδιά-θύματα και οι επιζώντες τέτοιων εγκλημάτων μπορούν να αντιμετωπίσουν μακροχρόνιες αρνητικές επιπτώσεις στη σωματική, ψυχική και σεξουαλική τους υγεία και ανάπτυξη. Τέτοιο τραύμα στα παιδιά μπορεί ακόμη και να ισοδυναμεί με βασανιστήρια και άλλη σκληρή, απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση.
Πολλά θύματα και επιζώντες δεν αποκαλύπτουν και/ή δεν αναζητούν ποτέ δικαιοσύνη, αποκατάσταση ή υποστήριξη λόγω της ντροπής και η εμπειρία της παιδικής κακοποίησης επηρεάζει τη σωματική και ψυχική τους υγεία. Οι ενήλικες που έχουν βιώσει 4 ή περισσότερες δυσμενείς εμπειρίες παιδικής ηλικίας, συμπεριλαμβανομένης σωματικής, σεξουαλικής και συναισθηματικής κακοποίησης, έχουν 7 φορές περισσότερες πιθανότητες να εμπλακούν σε διαπροσωπική βία ως θύμα ή θύτης και 30 φορές περισσότερες πιθανότητες να αποπειραθούν να αυτοκτονήσουν.
Τα Ηνωμένα Έθνη, βάση της Ατζέντας του 2030 για Βιώσιμη Ανάπτυξη, έχουν ως προτεραιότητα την αξιοπρέπεια των παιδιών και το δικαίωμά τους να ζουν απαλλαγμένα από βία. Μέσω της εφαρμογής της Ατζέντας προβλέπονται οι εξής στόχοι: τον τερματισμό της εκμετάλλευσης, της κακοποίησης, της εμπορίας ανθρώπων, των βασανιστηρίων και όλων των μορφών βίας κατά των παιδιών, καθώς και την εξάλειψη όλων των επιβλαβών πρακτικών, όπως ο γάμος παιδιών, ο πρόωρος και ο αναγκαστικός γάμος και ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων, που θέτουν τα παιδιά σε κίνδυνο να βιώσουν σεξουαλική εκμετάλλευση, κακοποίηση και βία.
Παιδική Σεξουαλική Κακοποίηση και Eκμετάλλευση στην Κύπρο
Η σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση παιδιών, συμπεριλαμβανομένης της παιδικής πορνογραφίας, συνιστούν σοβαρές παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων των παιδιών στην προστασία και τη φροντίδα, που είναι αναγκαίες για την ευημερία τους. Σύμφωνα με το άρθρο 34 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, την οποία η Κυπριακή Δημοκρατία κύρωσε το 1991, τα συμβαλλόμενα κράτη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να προστατεύουν τα παιδιά από κάθε μορφή σεξουαλικής εκμετάλλευσης και σεξουαλικής κακοποίησης. Επίσης το Προαιρετικό Πρωτόκολλο του 2000 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού σχετικά με την Πώληση, την Παιδική Πορνεία και την Παιδική Πορνογραφία, κυρώθηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία το 2006.
Βάση το Γραφείο της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, το 2024 εκτιμάται στην Κύπρο ότι καταγράφτηκαν 438 αναφορές παιδικής σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Ενώ το Κέντρο Πολιτικής Hope for Children CRC, δήλωσε ότι τα παιδιά αυτά είναι κυρίως στην πρώιμη εφηβεία και παραπέμφθηκαν το 2024 στο Σπίτι του Παιδιού, την εγκατάσταση που παρέχει υποστήριξη σε θύματα σεξουαλικής κακοποίησης.
Ο αριθμός αυτός μεταφράζεται σε μία νέα υπόθεση κάθε μέρα. Κι αυτά είναι μόνο τα παιδιά που βρήκαν θάρρος να μιλήσουν και δεν αρνήθηκαν να το κρατήσουν μυστικό, όπως συνήθως το επιβάλλει ο θύτης. Μόνο το 4,7%, δηλαδή μόνο τα 20 παιδιά ανέφεραν κακοποίηση από κάποιον άγνωστο. Η ενδοοικογενειακή κακοποίηση αποτελούσε το 26,4% των περιπτώσεων, και αφορούσε γονείς, θετούς γονείς, αδέλφια και άλλους συγγενείς.
Η αστυνομία στην Κύπρο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για έναν αυξανόμενο αριθμό περιπτώσεων που αφορούν διαδικτυακό υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, με 100 περιστατικά να έχουν ήδη αναφερθεί μόνο το πρώτο εξάμηνο του 2025. Ο αριθμός αυτός προστίθεται στους ανησυχητικούς αριθμούς των προηγούμενων ετών: 208 περιστατικά το 2024, 203 το 2023 και περισσότερες από 200 ετησίως από το 2021.
Είναι χρέος της κυβέρνησης, των θρησκευτικών φορέων, κυβερνητικών και μη οργανώσεων, ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και του ιδιωτικού τομέα, να τιμούν την Παγκόσμια Ημέρα για την Πρόληψη και την Θεραπεία από την Παιδική Σεξουαλική Εκμετάλλευση, Κακοποίηση και Βία.
Κανένας πολίτης δεν πρέπει να μένει σιωπηλός και αμέτοχος απέναντι σε κακοποίηση ανηλίκου. Τα παιδιά έχουν το δικαίωμα να ζουν σε ασφαλές περιβάλλον και να χαίρονται την παιδική τους ηλικία.
